| ||
|
Strona Główna Starożytna Grecja i Rzym: Słynne utwory: BIBLIA: |
Gatunek literacki: Tragedia, czyli poważny i smutno kończący się dramat, którego motywem przewodnim jest konflikt pomiędzy dążeniami wybitnej jednostki a siłami wyższymi (losem, prawami historii, prawami natury). Bohaterowie wyrastają ponad przeciętność, ale ich losami kieruje fatum. Budowę akcji charakteryzuje zasada trzech jedności: miejsca, czasu (czas fabuły nie przekracza 24 godzin), akcji (jeden wątek pozbawiony scen epizodycznych, z bohaterami, których pojawienie się przybliża rozwiązanie konfliktu). Posiada również wszystkie inne cech tragedii antycznej i może tutaj stanowić świetny wzór. Historia domu Edypa, czyli geneza Antygony: 
Tragedia Króla Edya i Antygony związana jest z mitem rodu Labdakidów. Lajos, syn Labdaka, został przeklęty przez Pelopsa za to, że popchnął do śmierci jego syna. Klątwa głosi, że potomek Lajosa zabije własnego ojca i poślubi matkę. Mimo, że wiedziano o klątwie na nic nie zdała się wlaka z przeznaczeniem.
Po tych wydarzeniach rozpoczyna się akcja Antygony Osoby dramatu: Antygona - córka Edypa Ismena - jej siostra Chór - tebańskich starców Kreon - król Teb Strażnik Haimon - syn Kreona Tyrezjasz - wróżbita Posłaniec Eurydyka - żona Kreona Miejsce akcji: Przed pałacem królewskim w Tebach. Streszczenie: 1. Prologos: Rozmowa Antygony z Ismeną. Antygona wywołała swoją siostrę Ismenę z pałacu, aby porozmawiać o najnowszych wieściach dotyczących ich braci, którzy zginęli walcząc ze sobą. Pierwsza rozmawia z drugą aby ta pomogła pogrzebać jej brata- Polinejkesa, co jest niemożlwe po zakazie króla Kreona. Postanowił on mianowicie z honorami obejść się z ciałem Etoklesa (obrońcy miasta), ale zakazał pogrzebu drugiemu z braci - Polinejkesowi (najeźdźcy). Mimo, że złamanie zakazu grozi śmiercią Antygona postanawia pochować brata in prosi o pomoc. Ismena odczuwa lęk i nie zgadza się. Dla Antygony najważniejsze są prawa boskie. Wchodzi chór. 2. Parados: Na wezwanie Krona zebrał się na naradę Chór Starców Tebańskich Chór przed przyjściem władcy śpiewa radosną pieść, informuje nas o zwycięstwie tebańczyków nad Agiwami oraz o bratobójczej walce, która miała miejsce pomiędzy Eteoklesem, a Polinejkesem 3. Episodion I Rozmowa Kreona z przewodnikiem chóru o zwłokach Polinejkesa. Kreon ogłasza oficjalnie sój zakaz. Pojawienie się strażnika, który informuje iż zwłoki zostały pogrzebane (Trup zniknął a leżał nie pod grubą zaspą, /Lecz przyprószony, /jak czynią, co winy się wobec zmarłych strachają). Przodownik widzi w tym integrację bogów, ale Kreon uważa, że przestępstwo popełniono dla pieniędzy i kategorycznie żąda schwytania winnego. Strażnik odchodzi, a król wraca do pałacu. 4. Stasimon I Jedynie śmierć jest ujażmiona, ludzie ustalili prawa, które muszą przestrzegać. Chór śpiewa pieśń pochwalną sławiąc państwo jako najwyższy przejaw cywilizacji. W związku z tym złamanie prawa uznaje za objaw zdrady ojczyzny. Strażnik wprowadza schwytaną Antygonę. 5. Episodion II Strażnik stwierdza, że Antygona pogrzebała trupa. Kreon i Antygona toczą dysputę, w trakcie której każde uzasadnia swe postępowanie. Kreon - władca, uważa, że dobro państwa wymaga, aby zdrajca ojczyzny został ukarany. Dlatego też zabronił pochówku Polinejkesowi. Antygona natomiast, broniąc praw boskich, uważa, że nikomu nie wolno łamać praw nakazujących grzebać zmarłego. Święte zasady są dla niej wyższe niż prawo wyznaczane przez człowieka. Kreon podtrzymuje swą decyzję ukarania siostrzenicy, podejrzewa również Ismenę o współudział w przestępstwie. Krona dziwi chardość dziewczyny. Ismena twierdzi, że pomogła sisostrze chociaż jest to nie prawda. Antygona odrzuca pomoc siostry. 6. Stasimon II Chór mówi o przekleństwie rodu Labdakosa i wyraża współczucie dla Antygony. Uznaje jej winę, ale widzi ją w perspektywie cierpień i grzechów przeklętego rodu Labdakidów. Pojawia się Hamon, syn Kreona. 7. Stasimon III Rozmowa Kreona z synem Hajmonem o Antygonie. Hajmon prosi o łaskę dla swej ukochanej, aby nie spotkała jej kara. Zarzuca ojcu upór i tyranię, bowiem lud, na który się powołuje Kreon, stoi po stronie dziewczyny. Ojciec w rozżaleniu oskarża go o słabość i postanawia ukarać Antygonę przez zamurowanie żywcem 8. Stasimon III Pieśń o Antygonie. Chór śpiewa o potędze bogini miłości, Afrodyty, za której przyczyna powstają spory w rodzinach. Straż wprowadza Antygonę 9. Episodion IV Rozmowa Antygony z Chórem i z Kreonem. Skazanie Antygony na śmierć Bohaterka żegna się z życiem. Żal jej wszystkiego, czego nie zdążyła zaznać: miłości, małżeństwa, macierzyństwa. Chór jej współczuje przypominając jednak o klątwie ciążącej nad rodem. Kreon przerywa lament rozkazując przyspieszyć wyrok 8. Stasimon IV Śpiew chóru o tych ( Danae, Likurga, synwie Fineusa ), którzy podobnie jak Antygona lecz w innych okoliczności ach zginęli "zamknięci w skale"(grobowcu)- w ten sposób podkreślając, że nikt nie umknie przeznaczeniu. Wchodzi niewidomy wróżbita, Tejrezjasz. 11. Episodion V Rozmowa Terezjusza z Kreonem. Tejrezjasz rozgłasza, iż ptaki i psy, które żywiły się porzuconym ciałem Polinejkesa skalały świątynie. Rozgniewani bogowie nie chcą słuchać modłów i przyjmować składanych ofiar. Nakłania króla, aby cofnął swój wyrok. Gdy wróżbita zosaje posądzony o przekupienie przepowiada, że jeśli Kreon nie zmieni wyroku to lud lud tebański zwróci się przeciw niemu i straci syna. To dopiero przekonało króla i za radą Przodownika Chóru nakazuje uwolnić Antygonę i pochować Polinejkesa 12. Stasimon V Śpiew chóru do boga Dionizosa z prośbą o pomoc 13. Eksodos Rozmowa posłańca z Eurydyką. Dowiadujemy się o śmierci Antygony i Hajmona. Eurydyka rzuciał przekleństwo na Hajmona i popełniła smobójstwo. Posłaniec przynosi wieść o śmierci Hajmonda. Na prośbę królowej, Eurydyki, opowiada, że Kreon po pochowaniu Polinejkesa nakazał otwarcie grobowca Antygony a tam zastał syna tulącego ciało ukochanej, która powiesiła się. Na widok ojca młodzian rzucił się nań z mieczem, a gdy chybił, popełnił samobójstwo. Zrozpaczona Eurydyka wybiega. Kreon wnosi ciało syna, a Posłaniec powraca, by oznajmić mu, że żona również popełniła samobójstwo, pchnęła się nożem. Kreon rozpacza nad bezmiarem swoich win. Chór śpiewa o bogach, którzy zsyłają karę za pychę i przez cierpienie uczą rozumu i miary. Kreon zostaje sam ze swoimi wyrzutami Kreon i Antygona prezentują wartości, które się wykluczają. Antygona kieruje się uczuciem a swoje postępowanie podporządkowuje prawu boskiemu. Kreon natomiast jako władaca kieruje się rozmumem, rozsądkiem i prawem ludzkim. Mamy więc do czynienia z konfliktem tragicznym Racje Kreona: Jako władca osłabionego klęskami miasta uważa, że musi wzmocnić władzę królewską. Hańbiąc zwłoki Polinejkesa chce pokazać jak bezwzględnie będzie postępować wobec zdrajców ojczyzny. Według niego Polinejkes najeżdzając na Teby, popełnił czyn niewynaczalny i nie może zostać potraktowany tak samo jak jego brat, który bronił miasta. Jest sprawiedliwy nie zmienia swego rozkazu nawet wówczas, gdy okazuje się ,że zwłoki Polinejkesa pogrzebała Antygona, siostrzenica Kreona i narzeczona jego syna. Nieszczęścia Teb: pustoszenie maiata przez Sfinksa, zdziesiątkowanie miasta przez zarazę, najzad króla Adrostosa. Kreon kieruje się dobrem państwa- pragnie je wzmocnić i w te sposób uniknąć dalszych najazdów obcych władców. Ważniejsze dla niego są prawa ziemskie. Kieruje się rozsądkiem ,rozumem, odrzucając w imię dobra kraju wszelkie sentymenty. Racje Antygony: Kieruje się miłością do brata, od rozumu i rozsądku ważniejsze są dla niej uczucia. Wie, że zgodnie z prawami boskimi człowiek, którego zwłoki nie zostały pogrzebane, nigdy nie dostanie się do krainy zmarłych, a jego dusza będzie się wieczanie błąkać. Według niej grzebanie zmarłych jest obowiązkiem żyjących. Nad prawa ziemskie przedkłada prawa boskie. Kieruje się również dobrem państwa- niewypełnienie obowiązku wobec zmarłego, a więc sprzeniewierzenie się prawom boskim, mogłoby sprowadzić na Teby krwiożercze Erynie. Jest konsekwentna w swych działaniach, nie zmienia swej decyzji, nawet gdy wię, że przypłacić ją może życiem. Słowa tytułowej bohaterki: "Współkochać przyszłam, nie współnienawidzić." "Jakże do bogów podnosić mam modły, Wołać o pomoc, jeżeli czyn prawy, Który spełniłam uznano za podły?" "... skąd bym piękniejszą ja sławę uszczknęła, jak z brata pogrzebania?" "(...) pozwól bym ja, wraz z moim zaślepieniem spojrzała w oczy grozie, bo ta groza chlubnej mi śmierci przenigdy nie wydrze" | |