|
Biblia w literaturze:
- Boska komedia - Dante Alighieri
- Raj utracony - J. Milton
- Mistrz i Małgorzata - M. Bułhakow
- Imię róży - Umberto Eco
- Bogurodzica
- Pieśni (Czego chcesz od nas Panie ...), Psałterz Dawidów - J. Kochanowski
- Rytmy - M. Sęp - Szarzyński
- Kazania - P. Skarga
- Psalmodia polska - W. Kochowski
- Krótkość żywota, Błąd ludzki - D. Naborowski
- Dziady cz. III, Księgi narodu i pielgrzymstwa polskiego - A. Mickiewicz
- Hymn Smutno mi Boże!, Balladyna - A. Słowacki
- Opowieść wigilijna (motyw walki dobra ze złem, która rozgrywa się w duszy człowieka, wartości biblijne w życiu każdego człowieka), czyli kolęda prozą - K. Dickens
- Pieśń poranna, Pieśń wieczorna (hymny wysławiające Boga jako dobrego ojca i opiekuna), Pieśń o Narodzeniu Pańskim (przełomowość narodzin Jezusa) - F. Karpiński
- Nie-boska komedia - Z. Krasiński
- Fortepian Szopena, Pielgrzym w Hebronie - C.K. Norwid
- Quo vadis, Potop (motyw potopu) - H. Sienkiewicz
- Chłopi - W.S. Reymont (motyw siewcy)
- Przedwiośnie - S. Żeromski (motyw ziemi obiecanej)
- Hymny - J. Kasprowicz
- Pamiętnik Adama i Ewy - M. Twain
- U wrót doliny, Siódmy anioł, Modlitwa pana Cogito - Z. Herbert
- Wieża, Drugie przejście - G. Herling-Grudziński
- Mała apokalipsa - T. Konwicki
- Kain i Abel - K. Iłłakowiczówna
- Dar, Piosenka o końcu świata - Cz. Miłosz
- Nie wiedzieli - J. Twardowski
- Mędrcy, Psalmy - T. Nowak
- Sklepy cynamonowe - B. Schulz
- Ocalony, Lament - T. Różewicz
- Żona Lota, Na wieży Babel - W. Szymborska
- Żal - J. Czechowicz
Biblia w sztuce:
Biblia w literaturze i sztuce:
Biblia to święta księga zawierająca zbiór prawd objawionych, wprost wskazuje ludziom wierzącym jak należy postępować. Jest arcydziełem literatury powszechnej, które najbardziej wpłynęło na kulturę i sztukę europejską, w tym także polską. O głębi i urodzie tekstu biblijnego decyduje bogactwo treści i sposób przekazu: styl i język zrytmizowany i nasycony wieloznaczną symboliką, metaforą, alegorią. Właśnie z tych pradawnych źródeł wieloznacznej symboliki biblijnej czerpie - niezależnie od światopoglądu - wielu pisarzy wszystkich czasów. Wielość omówionych w niej postaci, wątków i motywów możemy odnaleźć w literaturze, malarstwie, rzeźbie i muzyce wszystkich epok literackich.
Biblia tworzy pewien system wartości. Określa czym jest dobro i zło, wyznacza zatem pewne wzorce postępowania, które ludzie mogą naśladować w swoim życiu. Człowiek został w niej przedstawiony jako korona stworzenia, przypisując tym samym istocie ludzkiej pewną wyższość nad stworzeniami ziemskimi. Biblia odpowiada na pytania dotyczące sensu życia ludzkiego i śmierci człowieka. Stanowi podstawę wierzeń współczesnych chrześcijan, gdyż to właśnie w niej opisano życie i działalność Jezusa Chrystusa.
Do Biblii nawiązywali wszyscy wielcy twórcy: Kochanowski, Mickiewicz, Słowacki, Różewicz, Herbert i wielu innych. Ilość tych rozważań pozwala nam dziś wybrać dowolne przekłady nawiązań biblijnych w polskim piśmiennictwie. Wystarczy sięgnąć do dwóch współczesnych przedstawicieli: Różewicza i Nowaka.
Nawiązania biblijne w Lamencie Tadeusza Różewicza:
Nazwa wiersza w pełni wyraża jego charakter. Wiersz opowiada o młodzieńcu, którego psychicznie okaleczyła wojna. Podobnie jak Hiob zastanawia się nad przyczyną swojego niezawinionego cierpienia. Oskarża wszystkich, którzy nie byli w stanie zapobiec wojnie. Podmiot liryczny wprost mówi:
mam lat dwadzieścia
jestem mordercą
jestem narzędziem
tak ślepym jak miecz
w dłoni kata
zamordowałem człowieka
i czerwonymi palcami
gładziłem białe piersi kobiet
Autor wprost nawiązuje do Hioba, z którym razem mógłby powiedzieć:
Któż czystym uczyni skalane?
Nikt zgoła?
I tak też mówi, tylko innymi słowami:
Nie wierzę w przemianę wody w wino
nie wierzę w grzechów odpuszczenie
nie wierze w ciała zmartwychwstanie.
Nawiązania biblijne w Mędrcach Tadeusza Nowaka:
W wierszu na przemian ukazywane są sceny biblijne ze scenami z wojny. Wydobywa się z nich pesymistyczny obraz świata, gdyż tym razem Dawid nie zwyciężył Goliata i leży z głową uciętą obok procy. Bohater po tragicznym przeżyciach wewnętrznych nie potrafi odnaleźć równowagi, dawne wzorce zawiodły, a nowych brakuje.
Podsumowanie:
Biblia pozostaje niezmiennie wielkim arcydziełem, o którego artyzmie świadczy chociażby liczba czytelników i fakt, że do dnia dzisiejszego przetłumaczono ją na około 1200 języków i narzeczy. Stanowi jedno z podstawowych źródeł kultury europejskiej. Ponadto uznawane jest za źródło licznych archetypów i toposów, które od zarania dziejów aż do dnia dzisiejszego przewijają się w kulturze wszystkich epok. Szeroko wykorzystywano ją w sztuce i literaturze, wzorując się na występujących w niej gatunkach literackich.
|
