Kosmogonia starożytnych a kosmogonia biblijna. Mitologia i Księga Rodzaju jako dwie opowieści o powstaniu świata i człowieka:

Mityczna opowieść o powstaniu świata bardzo różni się od kosmogonii biblijnej. Uwaga ta nie dotyczy wyobrażeń ówczesnych ludzi o świecie przyrody. Aby określić więcej różnić warto prześledzić oba opisy powstania świata.

Mitologiczny opis stworzenia świata:

Zgodnie z wierzeniami starożytnych Greków świat powstał z Chaosu złożonego z ziemi, ognia, wody i powietrza. Z chaosu wyłoniły się dwa potężne bóstwa Gaja (Ziemia) i Uranos (Niebo). Ich dziećmi byli: Tyfon, Gigantowie, Sturęcy, Cyklopi, Tytani i Kronos. Uranos strącił ich do Tartaru za wyjątkiem jednak Kronosa, który uknuł spisek z matką i strącił ojca z tronu, a z krwi Uranosa powstały trzy boginie zemsty Erynie. Rządy rozpoczął Kronos z małżonką Reą. Ojciec przeklął Kronosa: w przyszłości jego dzieci miały odebrać mu władzę. Aby tego uniknąć  kolejno je pożerał. Gaja ostanie swoje dziecko - Dzeusa, ukryła na ziemi, a mężowi dała do pożarcia kamień zawinięty w pieluchę. Dzeusem opiekowała się koza Amalteja (z jej złamanego rogu powstał róg obfitości, a ze skóry tarcza - egida). Gdy Zeus dorósł postanowił pokonać ojca. Poprosił matkę by dała mu środek wymiotny, a ten zwrócił połknięte dzieci. Po 10 latach walk ostatecznie Dzeus pokonał ojca piorunami, a potem rządził wraz z rodzeństwem: Hades, Posejdon, Hestia, Hera, Demeter. Dzeus dokonał także podziału władzy, sobie przydzielił niebo i ziemię wraz z Olimpem, Hadesowi podziemia, a Posejdonowi morza.

Trzy dynastie bogów: Uranos - Gaja, Kronos - Reja, Dzeus - Hera, dały początek greckiej teogonii. Razem z bogami powstawał świat. Z chmur spadały obfite deszcze, a ziemię pokryła gęsta puszcza. Pojawiły się także zwierzęta i ludzie. Pierwszego człowieka z gliny i łez, ulepił jeden z tytanów Prometeusz. Duszę dał mu z ognia niebiańskiego, po tym jak ukradł iskrę z rydwanu boga słońca - Heliosa.

Biblijny opis stworzenia świata:

Biblijny opis stworzenia świata, zamieszczony został w Księdze Rodzaju. Mówi on, że Bóg stworzył świat w 7 dni. W początkowych strofach jest mowa o oddzieleniu światła i ciemności, mórz i lądów i pojawieniu się roślinności. Kolejne trzy zwrotki przedstawiają stworzenie: nieba ze słońcem, księżycem, gwiazdami; ryb w wodzie, ptaków w powietrzu, zwierząt i człowieka na ziemi. Szóstego dnia Bóg stworzył człowieka. Natomiast siódmego dnia Bóg odpoczywał, i zgodnie z tym dzień ten ma charakter religijny i należy wtedy świętować. Ukazane zostało stwórcze działanie Boga w postaci uroczystego hymnu na jego cześć. Autor w kilku strofach ukazał biblijny obraz stworzenia świata i człowieka. Stwórcze działanie Boga polegało na kolejnym wymienianiu nazw rzeczy, które powstawały. Najważniejsze było stworzenie człowieka na obraz i podobieństwo Boga. Tym samym człowiek jest wyjątkowy - to pan wszelkiego stworzenia.

Biblijny opis stworzenia świata nie jest opisem naukowym. To jedynie wizja tworzenia, a ta wcale nie musi być sprzeczna z naszą nauką i rozumem. Wystarczy, że założymy, że dzień tworzenia z Biblii jest o wiele dłuży niż nasz dzień liczący 24 godziny. Możemy więc stwierdzić, że biblijny opis stworzenia świata jest jedynie skrótem procesów, które zachodziły we wszechświecie przez miliardy lat.

Cechy wspólne kosmogonii mitologicznej i biblijnej:

Jesteśmy teraz w stanie wskazać pewne cechy wspólne obu kosmogonii:

  • płaska ziemia,
  • zbliżona kolejność tworzenia: powstanie światła i ciemności, nieba i ziemi, roślin i zwierząt
  • ludzie starożytni nic nie wiedzą o przekazie przyrody,
  • nie znają astronomii, ich zdaniem ziemia jest płaska, a nad nią jest niebo
  • przed powstaniem świata nic nie istniało (pustka, chaos)
  • bóg tworzy człowieka.

Różnice pomiędzy antycznym a biblijnym powstaniem świata:

Biblijny przekaz ukazuje jedynego Boga, stwarzającego świat i człowieka. Biblia przeciwstawia się więc politeistycznym wierzeniom mitycznym, jest wyrazem monoteizmu (gr. monos - jedyny), czyli wiary w jednego Boga. Tę myśl przekazuje Księga Rodzaju nie tylko poprzez opis kolejnych działań Boga - Stwórcy, w ciągu sześciu dni, ale i poprzez nadawanie nazwy: I nazwał Bóg światłość dniem, a ciemność nocą. Imię (nazwa) ma w Biblii miejsce szczególne, to co nie ma imienia nie istnieje, toteż akt tworzenia jest jednocześnie nazywaniem. Imię odpowiada istocie człowieka (rzeczy) lub jego przymiotom. Poznać czyjeś imię, nazwę, znaczy mieć dostęp do tajemnicy drugiego człowieka lub rzeczy, czyli w efekcie mieć władzę. Dlatego w drugim opisie stworzenia człowieka Bóg chce zobaczyć jak Adam nazwie zwierzęta i ptactwo. Bóg przekazuje zatem panowanie nad światem przyrody człowiekowi, którego stworzył na swój obraz i podobieństwo. Wszystko zostało powołane do życia za pomocą mocy stwórczej boga (słowem i czynem).
W mitologii świat powstał z Chaosu, z którego wyłoniły się dwie pary bogów, którzy dają początek kolejnym bogom jak i ludziom. Nie ma zatem jednego stwórcy (politeizm), a bogowie nie są wieczni. Bogów porównuje się do sił natury. Dochodzi nawet do wali o władzę pomiędzy ludźmi, a bogami i ostateczne podzielenie się władzą. Człowiek stworzony został z gliny pomieszanej ze łzami.
Antyczny opis stworzenia świata to raczej ponura baśń, stanowi przeciwieństwo radosnego tworzenia w Biblii. Bóg chrześcijan kocha świat i ludzi od samego ich powstania. Z kolei antyczna opowieść jest jedynie wytworem ludzkiej wyobraźni, jak z resztą wszystkie mity. Jest jedynie straszną opowieścią, w której najważniejsze jest to kto zdobędzie władzę nad światem. Bóstwa zajmują się jedynie sobą, spiskują i zabijają się na wzajem. Jedynym wyjątkiem był Prometeusz, który postanowił dać słabemu i nagiemu człowiekowi ogień, nauczył także go wielu przydatnych rzeczy. Zupełnie innymi przesłankami kieruje się Bóg, stworzył dla człowieka świat idealny - raj, co było wyrazem bezinteresownej miłości. Ludzie żyli tam w harmonii razem ze zwierzętami i niczego im nie brakowało. To, że Adam i Ewa zostali wygnani z raju, było wyłącznie ich winą, złamali boskie prawo i musieli opuścić idealny świat.

Podsumowanie - kosmogonia biblijna a mitologiczna:

Na początku powstania naszych kultur powstały dwa wielkie dzieła, które starały się odpowiedzieć na pytanie, skąd wziął się świat i człowiek? Mitologia i Księga Rodzaju, co udało nam się już udowodnić, posiadają kilka miejsc wspólnych, ale także wiele rzeczy dzieli oba opisy. Szczególnie wyraźna jest różnica dotycząca pojmowania boga. W religii monoteistycznej Bóg jest pojęciem o wiele szerszym i głębszym, niż jedynie upersonifikowani bogowie mitologiczni.
Przewaga Biblii polega na tym, że wskazuje nam co jest dobre i stanowczo potępia zło. Dekalog i Biblia stały się drogowskazem dla wielu religii, a mitologia jest dla nas jedynie zbiorem baśni.