Epoka starożytna, streszczenia mitów, Iliada, Odyseja

Księga Psalmów:
Inaczej Psauterz został podzielony na 5 części. Każda z nich kończy desogia (uroczyste wyrażenie chwały Bogu), zaś Psalm 150 pt "Alleluja" stanowi końcową deksologię całego zbioru.

Zbiór psalmów w Bibli obejmuje 150 utworów. Tradycja przypisywała autorstwo Psalmów Dawidowi, królowi Izraela (1010-970r. p.n.e.).
Był jednym z pierwszych królów żydowskich. Był wojownikiem zwyciężył olbrzymiego Goliata. Dawid był tez śpiewakiem, którego pieśni cieszyły stargo króla Saula. Te pieśni to właśnie psalmy.
Są wśród nich teksty o wybitnych wartościach artystycznych, naśladowane i przerabiane przez poetów wieelu narodów i pokoleń.
Ogólnego określenia psalmów jako "Psauterza Dawidowego" nie należy rozumieć w sensie wyłączności autorstwa króla Dawida, lecz jako uwydatnienie jego znaaczącej roli w powstaniu księgi.

Dawidowi przypisuje się 73 psalmy, imiona innych autorów zamieszczone są w samej księdze w tzw. tytułach psalmów np. Asaf, Salomon.
Dziś wiadomo, że psalmy powstały w ciągu wielu wieków. Początki sięgają XI w pne, a pełny zbiór uformował się w IV w pne lub jeszcze później w II w pne.
Księgi zaświadczają też o tym, że psalmy powstawały w różnym czasie.
Księga Psalmów jest jak wszystkie inne księgi Bibli wartością niejednorodną. Psalmy są jednak całością, gdyz wszystkie zrodziły się z tej samej inspiracji i mają ten sam religijny wymiar - wyrażają bezpośrednie obcowanie człowieka z ogiem Izraela.
Różne jednak sytuacje narodowe i osobiste powodowały niejednakowy sposób zwracania się ku Bogu: od uroczystych hymnów i podziękowań do błagalnych próśb i złorzeczeń wypowiadanych z całą gwałtownością ludzi Wschodu. Toteż bogaty zbiór psalmów poddawano próbom rozmaitej klasyfikcji.

Dziś pod uwagę bierze się treść i rodzaj wypowiedzi. I tak w Psuterzu spotykamy psalmy pochwalne, dziękczynne, błagalne, królewskie (związane z uroczystościami dworu), patriotyczno - religijne (inaczej Syjańskie, związane z Jerozolimą) i mądrościowe (podejmujace różne refleksje związane z życiem "sprawiedliwych i niesprawiedliwych".
W księdze występuje bardzo dużo porównań, które mają charakter pouczający.

PSALM - z gr psalmos oznacza śpiew i trącanie strun instrumentu o nazwie psalterion. Nazwą tą określano później zbiór hymnów pochwalnych.
Dziś słowo psalm oznacza biblijny utwór poetycki o charakterze modlitewno-hymnicznym.
Wspólna cechą wszytkich psalmów jest modlitewny charakter: Jahwe(Bóg) jest ośrodkiem wypowiedzi, jak w hymnie pochwalnym, odbiorca próśb i podziękowań, dawcą prawa imądrości.
Najłatwiej rozpoznawalną cechą psalmów jest ich zrytmizowany język. Psalmy odegrały rolę obrzędowo-religijną. Stanowią potęgę dobroci Boga i przepowiadają przyszłość oraz opłakują upadeki i grzechy człowieka.
Budowa wersu biblijnego wpływa na rytmikę całego psalmu. Niezwykły charakter psalmu wyraża jego treść.
Pierwsza część psalmu ukazuje, że Bóg coś może, druga to prśba do niego, a trzecia to podsumowanie. Psalmy to gotowe formy rozmowy z Bogiem.
Greckie tłumacznie psalmów powstało w III w. p.n.e. w ramach tzw. "Septuaginty" tj. przekładau Starego Testamentu sporządzonego w Aleksandrii na potrzeby gmin żydowskich posługujących się językiem greckim.
Równorzędnej do pierwszorzzędnej roli w liturgii chrześcijańskiej, psalmy pełniły ważną funkcję w rewolucji poezji lirycznej, stając się wzorem do tworzenia parafraz i stylizacji dla późniejszych twórców w różnych literaturach narodowych.

Werset:
Psalmy charakteryzuje oryginalny werset biblijny, jest w nich bardzo konsekwentnie stosowany.
Werset to wyodrębniony graficznie odcinek tekstu obejmujący zazwyczaj kilka zdań lub członów zdaniowych tworzących dwudzielną całość intonacyjno-znaczeniową, zestawionych współrzędnie lub podrzędnie.
Podział na wersety występuje w prozie biblijnej, w utworach na nią stylizowanych, a także w Koranie.
Budowa wersetów biblijnych jest zróżnicowana i odzwierciedla gatunkową i stylową wielorakość tekstów wchodzących w skład Pisma Świętego.
Werset jest głównie całością treściową, zbudowaną pararelnie (równolegle) z dwóch lub trzech członów, drugi człon powtarza, uzupełnia lub przeciwstawia się myśli wyrażonej w członie pierwszym.
Pararelizm wersetu biblijnego może polegać także na powtórzeniu podobnego motywu, zestawieniu pytania i odpowiedzi, rozwijaniu myśli. W wersetach trójczłonowych człon trzeci stanowi zazwyczaj zakończenie dwóch poprzednich.
Te powtórzenia decydują o specyfice tekstu biblijnego i charakterystycznej symetrii myśli.
W przekładach i pararalizmach (przeróbkach) psalmów poeci w różny sposób traktują werest biblijny: albo zachowuja rytm, a nawet kształtuja grsaficznie werset jak np. Czesław Miłosz, albo dzielą go na miejsze odcinki na wzór współczesnego wiersza wolnego jak np. Leopold Staff, albo w parafrazach poetyckich swobodnie traktują werset, przekształcając go na klasyczne czterowierszowe lub inne strofy, jak np. Jan Kochanowski czy Mikołaj Sęp Szarzyński.

Psalmy w kulturze:
Specyficzność kulturową psalmów można wyrazić poprzez wykluczające się na pozór opcje: są psalmy bardzo stare i wpółczesne, historyczne i aktualne, osobiste i powszechne, konkretne i uniwesalne.Psalmy są bowiem zapisem tożsamośści Izraela - konkretnego narodu i konkretnych ludzi, a jednocześnie zosytały przyjęte w innych kręgach kulturowych.
Istnieją w wymiarze ponadczasowym i uniwersalnym. Niepowtarzalne zjawisko kulturowe psalmów określane bywa poprzez przyrównanie ich do piramid egipskich, greckiego Panteonu i gotyckich katedr w Europie.
Tłumaczenie psalmów było pojmowane w literaturze polskiej jako miara poetyckiego kunsztu, toteż wielu poetów podejmowało trud wyrażenia Psałterza w mowie polskiej.
Od Psałterza floriańkiego z XIV/XV w i Psałterza puławskiego z XV w. do czasów współczesnych ciągle pojawiane są próby tłumaczenia psalmów.
Do bardziej znanych należą: Mikołaj Rej, Jan Kochanowski, Leoplo Staff, Mikołaj Sęp Szarzyński i Franciszek Karpiński, RomanBradstaetter i Czesław Miłosz.

Streszczenie wybranych psalmów:

Psalm I - " Nabożny, a bezbożny" ("Dwie drogi życia"):
W psalmie tym podmiot liryczny chwali człowieka pobożnego, który nie słucha grzeszników i szyderców (tych co lekceważą prawo Jahwe).
Człwiek taki ufa Bogu, wierzy w jego mądrość i dlatego wszystko co czyni, kończy się powodzeniem.
Człowiek pobożny jest "jak drzewo zasadzone nad płynącą wodą, które wydaje owoc w swoim czsie, a liście jego nie więdną".
Lasy ludzi bezbożnych, grzesznych i występnych rozstrzygną się na sądzie ostatecznym. Wiadomo jednak, że nigdy nie staną ani przed obliczem Boga - są "(...)jak plewa, którą wiatr rozmiata".
Nie mają najmniejszych szans wejść do zgromadzenia sprawiedliwych "Bo Jahwe uznaje drogę sprawiedliwych,/droga występku zaginie".

Psalm CXXIX (u Żydów 130) - "Pieśń stopniów":
Podmiot liryczny wznosi wołanie do Boga, aby go wysłuchał. Prosi sby zapomniał o grzechach człoweka, ponieważ wszyscy ludzie są grzeszni - w przeciwnym razie "któz się ostoi"?
Psalmista wie, że Bóg przebacza tym, którzy się go boją. Przebaczenie jest bowiem wolnym darem łaski łaski bożej, udzielanym tylko okazującym wobec Boga lęk i uległość.
Podmiot liryczny pokłada w Panu całą nadzieję i czeka na jego słowo, bo Bóg jest litościwy - wybawi człowieka i Izrael ze wszystkich grzechów.