Reklama

O starożytności

Reklama

Utwory

Reklama

Autorzy

Wypracowania

Bibliografia


Pieśni Horacy:

Tytuł Carmina, 103 ody w 4 księgach
Autor Horacy
Czas powstania około 30-23 r. p.n.e.
Miejsce powstania
starożytny Rzym
Rodzaj literacki liryka
Gatunek literacki pieśń

Pieśń i oda w starożytności:

Największym osiągnięciem poetyckim Horacego były cztery księgi Carmina czyli Pieśni, które później filozofowie zwali odami.

Pieśń (łac. carmina) - najstarszy gatunek poezji lirycznej, początkowo związany z muzyką i obrzędami. U Horacego była samodzielną formą literacką. Pieśniami w tym czasie nazywano wszystkie utwory liryczne. Budowa stroficzna, wyrazista rytmika, różnorodna tematyka (miłosna, autotematyczna, filozoficzna, refleksyjna, biesiadna, religijna).

Oda - gatunek poetycki wywodzący się z greckiej liryki chóralnej. Utwór wierszowany, stroficzny o charakterze pochwalnym lub dziękczynnym. Ton patetyczny, chwali się  w nim jakąś postać, wydarzenie lub ideę.

Problematyka pieśni Horacego:

Pieśni pochodzą z drugiego etapu twórczości Horacego. Poeta w mistrzowski sposób połączył filozofię z liryką, redagował je długo i bardzo starannie. Składają się na nie cztery księgi, trzy pierwsze zawierają 88 utworów, a ostatnia pieśń liczy 15 wierszy. W świecie poetyckim pieśni i nauki stoików i epikurejczyków zyskują walory prawd uniwersalnych, pociągających przy tym wielką prostotą.

W zbiorze znajdują się utwory o różnorodnej tematyce:

  • erotyczne - miłość jest przyjemna ale ulotna, należy cieszyć się miłosną chwilą,
  • religijne,
  • biesiadne,
  • filozoficzne,
  • refleksyjne.

Niektóre pieśni zostały poświęcone przyjaciołom, w szczególności Mecenasowi  i Augustowi, autor przedstawiał ich jako odnowicieli dawnych cnót i zwycięzców. W na pozór radosnych pieśniach wyraża niepokoje, które towarzyszą myślącemu człowiekowi. Nade wszystko wychwala umiar i harmonię

W Pieśniach Horacy osiąga absolutną doskonałość formy poetyckiej. Nie wzorował się przy tym na dawnych lirykach, lecz studiował dawne wzory, którym nadawał rzymski koloryt i charakter. Pieśni były ulubionym dziełem wielu pokoleń twórców europejskich toteż często dokonywano przeróbek czyli parafraz. W literaturze polskiej najwybitniejszym naśladowcą Horacego był Jan Kochanowski.

Cechy liryki Horacego:

  • połączenie liryzmu i filozoficznej refleksji,
  • doskonałość formy poetyckiej,
  • przedstawianie prawd uniwersalnych,
  • łączy epikureizm ze stoicyzmem,
  • ład, harmonia i spokój w poezji.

Streszczenie wybranych pieśni Horacego:

O co poeta prosi Apollina (Quid dedicatum poscit Apollinem):

Autor wykłada nam swoją filozofię. Na początek wylicza rzeczy, które nie mają dla niego znaczenia, np. bogactwa,  które zostawia innym i których nie pożąda. Uważa, że nie jest ważny majątek i luksusy (w złotych pucharach niechże piją wino kupcy). Następnie sam określa co jest mu najbardziej potrzebne: Spraw niech się cieszę tym, co mam. Prosi jedynie boga Apolla o możliwość cieszenia się zdrowiem i spokojem na starość (starość gdy przyjdzie, niech będzie łagodna i pełna pieśni).

Utwór jest pochwałą umiaru i spokoju, zadowoleniem z życia i starości wolnej od lęku przed śmiercią. Horacy wyraża w nim swoją postawę wobec życia i mądrość życiową opartą na epikureizmie i stoicyzmie. Tworzy własny horacjański model życia. Ostrożnie przyjmuje sukcesy i porażki. Czerpie radość z tego co ma, prezentuje sobą uczciwość, ład moralny i czystość. Jest dzielny, męski i gotowy poświęcić się ojczyźnie.

Pamiętaj o zachowaniu równowagi (Aequam memento):

Ukazuje nam prawdy dotyczące końca życia człowieka. Nie warto gromadzić bogactw,  bo po śmierci nie zabierzmy ich ze sobą. Śmierć nie bierze pod uwagę pochodzenia, stanie przed nią król i nędzarz. Śmierci nie da się uniknąć, każdy w końcu się z nią zmierzy.

Do Leukone (Tu ne quaesieris, scire nefas, quem mihi, quem tibi) Oda  I, 11:

Liryka zwrotu do adresata, wiersz ma charakter filozoficzno- refleksyjny. Adresatka wiersza Leukone nie ma dociekać kiedy umrze, gdyż jest to daremne, na to pytanie nie znają odpowiedzi nawet Babilońscy wróżbiarze. Podmiot liryczny prosi Leukone aby zaakceptowała życie, korzystała z każdej jego chwili, znalazła szczęście w codziennych obowiązkach, radowała się przy pucharze wina oraz nie wierzyła w obietnice przyszłości. Podmiot liryczny zaleca postawę epikurejską (carpe diem) oraz stoicką (wewnętrzna równowaga, poddanie się losowi). W wierszu pojawia się słynne zalecenie Horacego: carpe diem.

Do Deliusza, Stateczny umysł zachowaj w niedoli: (Aequam memento) Oda II, 3:

Ponownie mamy tu do czynienie z liryką zwrotu do adresata, tym razem podmiot liryczny zwraca się do przyjaciela Deliusza (rzymski polityk). Wiersz ma także tematykę filozoficzno- refleksyjną. Trzeba być przygotowanym na śmierć, nie należy przywiązywać się do rzeczy materialnych. Wszystko co otacza człowieka jest nietrwałe i przemijające (nie warto tracić czasu na ich gromadzenie), powinniśmy się z tym pogodzić. Trzeba szukać umiaru - aurea mediocritas. Pojawiają się nawiązania do epikureizmu i stoicyzmu (opanowanie w każdej chwili życia, w szczęściu i nieszczęściu).

Do Postuma:

Liryka zwrotu do adresata, tematyka filozoficzna. Forma utworu to apostrofa do Postuma. Jest monologiem na temat ludzkiego życia. Podmiot liryczny zwraca się do przyjaciela, który chciałby pozostać piękny do końca życia. Podmiot liryczny tłumaczy mu, że lata mijają, człowiek się zmienia i starzeje, nie ważne ile wyda się na swój wygląd, nikt nie ucieknie przed śmiercią. Każdy będzie musiał odejść z tego świata, taka jest wola Boga.  Nie wato uciekać przed śmiercią podstępem. Mimo świadomości, że życie kończy się śmiercią należy korzystać z każdej jego sekundy, ale należy uprzednio dobrze je poznać. Nie zmienimy swojego losu, ale możemy sprawić, że w pełni wykorzystamy to co dał nam świat.

Okręcie, oto nowe na morze cie niosą:

Rodzaj liryki patriotycznej. W wierszu pojawia się alegoryczny obraz ojczyzny - jako okrętu. Horacy miał wpływ na popularyzację tej alegorii, która była znana już starożytnym Grekom. To apel do ojczyzny, mający formę apostrofy. Ojczyzna nie ma wybierać się na nowe podboje, gdyż jest zbyt słaba i może nie wytrzymać kolejnych wysiłków. Wyraźnie widać, że poeta troszczy się o losy ojczyzny.

Stawiłem sobie pomnik trwalszy niż ze spiżu (Exegi monumentum aere parennius), fragment ody 30:

Podmiot liryczny wprost wskazany jest jako poeta, który z dumą stwierdza, że jego utwór przetrwa wielki, co da mu nieśmiertelność. Jest pewien swej wielkości, co ukazuje we fragmencie: strzelający nad ogrom królewskich piramid. Exegi monumentum to wiersz pomnik, którego pamięci nie skruszą: oszalałe Akwilony i deszcze gryzące. To pomnik trwalszy od spiżu pokonujący śmierć i czas. Właśnie przez nieśmiertelną pieśń poeta uniezależnia się od upływu czasu: łańcuch lat niezliczonych i mijanie wieków. Jego słowa mają trwać do póki na Kapitol będzie wstępować kapłan z milczącą westalką strzegącą wiecznego ognia domowego ogniska, którego utrzymywanie było rękojmią potęgi Rzymu. I tu pomylił się Horacy! Upadło imperium rzymskie, umarła ostatnia westalka, zgasł ogień na ołtarzu Westy, a poezja rzymska wciąż żyje. Poeta zdawał on sobie sprawę ze swej wielkości. Uważał, że należy mu się nagroda w postaci wieńca laurowego. To właśnie Horacy rozpowszechnił tęsknotę za sławą pośmiertną poety, który Non omnis moriar (nie wszystek umarł) dzięki swym dziełom. Poeta nigdy bowiem nie umiera do końca, gdyż zawsze jego część będzie żyć w wierszach i pamięci czytelników. Poezja daje sławę i nieśmiertelność.

Utwór stanowi rodzaj poezji autotematycznej, czyli poezji o poezji, liryczne ja jest tożsame z postacią poety. Poeta we własnym imieniu przemawia bezpośrednio do adresata. Twórczość jest jego częścią i powstała z jego talentu.

 

 

 


Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów. Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki.
Więcej informacji o plikach cookies.
Nie pokazuj więcej tego komunikatu.