| ||
|
Strona Główna Starożytna Grecja i Rzym: Słynne utwory: BIBLIA: |
Jako forma piśmiennictwa religijnego proroctwa charakteryzują się ekstatycznym (żywym) tonem z rozbudowaną symboliką (Apokalipsa św Jana). PROFETYZM - zjawisko przypisywania wybranej przez Boga jednostce ludzkiej daru przewidywania przyszłości (występuje w różnych systemach religijnych). W takiej formie proefetyzm pojawia się np. w Biblii. Prorocy pełnili ważną funkcję w życiu religijnym i politycznym narodu np. podczas niewoli babilońskiej podtrzymywali ducha narodu, przypominali tożsamość narodu wybranego, wyjaśniali teologiczny sens dziejów Izraela. Byli rzecznikami prawa i przymierza z Bogiem, nawoływali do uczciwego i godnego życia pod względem moralnym i religijnym. Napominali i grozili karą bożą nie tylko Jerozolimie i Żydom, ale także wrogom ojczyzny i przepowiadali powszechną zagładę (wizje apokaliptyczne). Prorokowali jednak ocalenie sprawiedliwych, wygłaszali mowy dziękczynne i słowa pocieszenia. Zjawisko profetyzmu (przepowiadanie przyszłości, prorokowanie) należy do najważniejszych doświadczeń religijnych Izraela. Prorostwa głoszono przede wszystkim ustnie (z pewnościa dlatego są one silnie zrytmizowane) powtarzając charakterystyczne formuły np. wyrocznia Pana, to mój Bóg. Mowy proroków spisywali później ich uczniowie. Od słów wypowiedzianych do słuchaczy, do dzisiejszej formy ksiąg, prowadzi nieraz dość długa droga. Księgi prorocze skupiają wyrażenia myśli typowe dla ustnego głoszenia nauki oraz często gatunki literackie. W wizjach prorockich granice między rzeczywisością, a symbolem lub obrazem zacierają się nader łatwo. Prorocy domagają się nienagannego życia religijnego i moralnego. Piętnują grzech narodowe i indywidualne, zapowiadają sąd Jahwe nad narodem w postaci najazdów nieprzyjacielskich lub lub też klęsk żywiołowych. Odwrócić je może jedynie zmiana postępowania Izraelitów. Prorocy interpretowali dzieje Izraela przede wszystkim z punktu widzenia wierności jedynemu Bogu. We wszystkich wydarzeniach widzieli pewien sens, zmierzający do realizjacji bożych planów. Ich niejasny pełen symboliki język stał się wzorem dla licznych utworów literackich, które powstawały później. Na prorokach Starego Testamentu opiera się np. Piotr Skarga w swoich "Kazaniach sejomwych" Wielkimi wizjonerami i pisarzami byli Ezechiel słynny z tajemniczego widzenia 4 niezwykłych istot i Jeremiasz autor przejmujących pieśni tzw. "Trenów Jeremiasza" opłakujących upadek stolicy Żydów - Jerozolimy. Spośrób proroków Starego Testamentu warto wspomnieć o Izajaszu - największy prorok nazywany prorokiem wiary. Izajasz (hebr zbawieniem jest Jahwe) żył w VII w. p.n.e. Pochodził ze znakomitej rodziny jerozolimskiej, zdobył wszechstronne wykształcenie. Był bardzo inteligentny, stanowczy i odważny. Bóg powołał go na proroka podczas wizji w w świątyni w 738 r. p.n.e. Wraz z powołaniem Izajasz otrzymał niełatwą misję wobec narodu. Miał nawoływać do poprawy z grzechów, zapowiadać zagładę królestwa Izraela i Judy, jako karę za odejście od Boga, walczyć o dobre obyczaje w życiu osobistym, piętnować wady społeczeństwa, zwłaszcza pychę i zbytek, zepsucie moralne, wyzysk i ucisk klas niższych, niesprawiedliwość sądów. Przepowiadał klęske narodu, niekiedy pod apokaliptyczną postacią "dnia Jahwel". Zawsze jednak obiecywał ocalenie ocalenie grupy ludzi, tej "zdrowej" reszty Izraela, z której odrodzić się miał nowy święty naród. Izajasz był doradcą królów. Przepowiadał upadek państw żydowskich, a potem ich odrodzenie po przyjściu zesłanego przez Boga Mesjasza. Izajasz wyróźniał się talentem literackim: bogaty język , wspaniały styl,jędrne wyrażenia, piękne obrazy i porównania oraz wielka rozmiatość stosowanych stosowanych środków literackiego wyrazu takich jak: uroczyste kazania i wyrocznie, gwałtowne nagany i groźby, żywe opisy i pouczające poematy, elegie i pieśni liryczne, apokaliptyczne obrazy, wreszcie modlitwy i hymny. Wiele prawd objawionych w Nowym Testamencie ma swój początek już w Księdze Izajasza. Izajasz według Żydów zginął śmiercią męczeńską. Według proroctw Izajasza, Mesjasz(Emmanuel - "Bóg ziemii"), który narodzić się miał z Dziewicy, otrzymał imię wyrażające jego naturę i misję, będzie jako potomek Dawida królem, pokornym głosicielem prawdy, światłością i przymierzem dla narodów, prawodawcą ale przede wszytkim prorokiem męczennikiem, który swym cierpiniem i śmiercią zadościuczynił Bogu za grzechy ludzi i stanie się ich Zbawicielem.
|
|
