Księga Koheleta

Księga Koheleta inaczej Księga Eklezjasty nosi nazwę swego autora. Słowo Kohelet nie jest imieniem własnym, lecz oznacza funkcję lub urząd mędrca przemawiającego na zebraniu (hebr. Kahal, gr. eklesia, oznacza zgromadzenie), więc Kohelet znaczy tyle co kaznodzieja, eklezjasta.

Księga Koheleta (mędrzec, kaznodzieja) = Eklezjasty (zgromadzenie), czyli w skrócie: przemawia mędrzec na zgromadzeniu.

Autorstwo księgi przypisywano aż do XIX w. królowi Salomonowi (X w. p.n.e.). Ustalono jednak, że postała ona w III w. p.n.e., a imieniem Salomona posłużył się autor zgodnie z ówczesnym obyczajem – dla nadania księdze większej powagi. Autorstwo Salomona jest w wielu przypadkach legendarne, ponieważ księgi te powstały wiele stuleci po jego śmierci.

Księga Koheleta jest księgą filozoficzną podejmującą rozważania nad sensem życia, a słynny refren: Vanitas vantatum et omnia vantis (Marność nad marnościami i wszystko marne) zawiera odpowiedź na zapytanie o szczęście ludzkiej egzystencji: nie zapewnia go ani bogactwo ani rozkosz, ani mądrość. Człowiek poddany jest prawu przemijania, przemijają pokolenia i rodzą się nowe, a ziemia trwa. Stwierdza się w niej, że wszystko ma swój czas oraz że sensem życia jest śmierć.

Symbolami przemijania w literaturze są:

  • płonąc świeca,
  • drzewo gubiące liście,
  • zmarszczki (pomarszczone ciało),
  • zeschła trawa,
  • klepsydra,
  • zegar,
  • czaszka, kościotrup.

Motyw wanitatywny w literaturze i sztuce jest bardzo popularny.

Ostatecznie jednak księga mówi:.. I poznałem, że nie ma nic lepszego, jak weselić się, a czynić dobrze za żywota swego. Człowiek zdaniem autora powinien zaakceptować to, że umrze i czekać na wartościowsze rzeczy. Po śmierci na człowieka czeka już tylko smutny pobyt w Szeolu (otchłań, czeluść – odpowiednik greckiego Hadesu – kraina wszystkich zmarłych zarówno prawych jak i grzeszników, w której panuje wieczna ciemność).

Treścią księgi są rozważania nad sensem życia ludzkiego. Autor stawia pytanie o drogę do szczęścia, na które niestety nie znajduje odpowiedzi. Dochodzi więc do w/w wniosku, że wszystko jest marnością, co powtarza w różnych miejscach księgi aż 20 razy. Podobnie jak powracające w cyklicznym rytmie zjawiska przyrody wydają się bezcelowe, tak bezcelowe są wysiłki człowieka dążącego do trwałego szczęścia. Nie dają go ani bogactwa i sława, ani rozkosz, bo jest chwilowa, ani nawet mądrość. Człowiek powinien z pokorą przyjmować to co go spotyka. Należy korzystać z dóbr, które daje nam Bóg. Trzeba żyć w zgodzie z przykazaniami. Wszystkiego należy używać z rozwagą. Zawsze trzeba ufać Bogu, bo tylko On zna wszystkie tajemnice i odpowiedzi.

Parafraza Księgi Eklezjasty

[1,2] Wszystko podlega marności, przemijaniu – mówił kaznodzieja.

[3] Jakie korzyści ma człowiek, który żyje na świecie?

[4] Ludzie umierają i rodzą się nowe pokolenia, a ziemia cały czas trwa.

[5,6] Słońce wschodzące i zachodzące zatacza koło. Natura rodzi się i umiera, potwierdzając cykliczność procesów zachodzących w świecie natury.

[7] Świat urządzony jest mądrze.

[8] Życie wypełnione jest trudem i wysiłkiem, a i tak człowiek: nie doświadczy wszystkiego, nie zobaczy wszystkiego, nie pozna wszystkiego, nie nauczy się życia.

[9] Wszystko co jest było i będzie na ziemi jest powtórzeniem tego co było w przeszłości.

[10] Wszystko się powtarza, każde pokolenia wprowadza coś nowego.

[11,12]Nowe pokolenia nie będą o nas pamiętać. Zapamiętają jedynie wybitnych ludzi. Pamięć ludzka jest zawodna. Pamięć – mądrość. Człowiek nie zapamięta wszystkiego.

[13] Kohelet postanowił podzielić się swoją mądrością, co inspiruje człowieka w jego działaniu. Kohelet uczy również, że wszystko ma swój czas, czas wojny i czas pokoju, czas powitań i czas pożegnań, czas życia i śmierci.

[14] Mądrość to pojęcie oznaczające destrukcję, marnością są rzeczy doczesne. Czasem ludzka mądrość staje się marnością. Miłość jest marnością wieczną, nie podlega czasowi.

Elementy wskazujące na styl podniosły i uroczysty

a) pararelizm

  • składniowy (powtórzenie lub podobieństwo konstrukcji składniowych) np. „Przemija pokolenie i rodzi się pokolenie a ziemia trwa na wieki. Słońce wschodzi i słońce zapada się i dąży do swego miejsca. Wiatr wędruje na południe, i na północ zawraca, krąży i krąży w swoich kolejach”
  • znaczeniowy (powtórzenie lub podobieństwo znaczeń, wyrazów), np. „Cokolwiek razy było to będzie. Cokolwiek raz uczynione zostało, uczynione zostanie”.

b) słownictwo: kaznodzieja, rzekł, marność

c) inwersje: „przemija pokolenia i rodzi się pokolenie”

d) pytania retoryczne: „Jaki pożytek ma człowiek z całego trudu swego, którym trudzi się pod słońcem?” „Kto otworzy usta i powie: patrz, to jest nowe?”

e) aforyzmy (złote myśli, przysłowia), np. „Marność nad marnościami i wszystko marne” – nie ma nic wartościowego na tym świecie, wszystko jest ulotne i nietrwałe.

Przydatne cytaty z Księgi Koheleta

  • Nic lepszego dla człowieka, niż żeby jadł i pił, i duszy swojej pozwalał zażywać szczęścia przy swojej pracy
  • Boga się bój i przykazań jego przestrzegaj, bo cały w tym człowiek
  • Wszystko jest marnością i gonieniem za wiatrem

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *