Edyp jako dobry władca starał się znaleźć winnego wszystkich nieszczęść, z pewnością nie przypuszczał, że on sam jest winien. Zapłacił wysoką cenę za odkrycie prawdy – klęska. Gdy w końcu dociera do niego co zrobił wykłuwa sobie oczy i udaje się na wygnanie. Katastrofy dopełnia samobójstwo Jokasty. Pomimo dobrych intencji błądzi tragicznie. Jest niewinny i pokutuje za grzechy przodków. Już w chwili narodzin było wiadomo, że popełni kazirodztwo i zabije ojca. Prawdziwe szczęście zmieniło się w lament, a rozpacz w śmierć i hańbę. Sam Edyp nazywa siebie zakałą i nędznikiem. Najbardziej martwi go jednak los dzieci, pragnie aby zostały przy życiu ale wie, że od tej pory będą znosić liczne upokorzenia i obelgi. W całej historii Edypa możemy uznać za ofiarę bogów. Z jednej strony był zbawcą Teb (rozwiązanie zagdaka Sfinksa), a z drugiej przyczyną  nieszczęść miasta.

Mit udowadnia potęgę Fatum, czyli przeznaczenia danego człowieka. Edyp był bezradny wobec okrucieństwa losu. Im bardziej starał się uniknąć przeznaczenia, tym bardziej pomagał mu w realizacji. Z tym związana jest także ironia tragiczna, która dosięgnęła Edypa, mamy tu przeciwieństwo pomiędzy świadomością, a rzeczywistym działaniem bohatera. Edyp nie chce do siebie dopuścić, że Tejrezjasz może mieć rację. Zarzuca mu nawet, że jest w zmowie z Kreonem i pragnie zrzucić go z tronu. Zgrzeszył swoją pychą wobec bogów – hybis, naśmiewał się z kalectwa Tejrezjasza, a niedługo potem sam oślepł. Wróżbita zasiewa w umyśle Edypa ziarno niepokoju, które powoduje ciekawość króla i przyczynia się do wyjaśnienia prawdy. Gdy żona opowiada mu o okolicznościach śmierci Lajosa dostrzega wiele podobieństw, do sytuacji w której zabił nieznajomego podróżnika.

Tragizm postaci wynika w tym przypadku z jej niewiedzy. Edyp popełnia tzw. nieszczęśliwe zbłądzenie (wina tragiczna, hamarita) ponieważ czyni źle  nieświadomie  (kazirodztwo i ojcobójstwo). Sądził, że królewska para Koryntu była jego prawdziwymi rodzicami. Edyp nie wiedział, że popełnia zbrodnie, wprost przeciwnie starał się nie dopuścić do spełnienia przepowiedni. Był do końca pewien, że nie jest winien.

Edyp jest uwikłany w konflikt tragiczny, co oznacza, że musi wybierać pomiędzy dobrem poddanych, a osobistym spokojem. Jako osoba szlachetna dąży do poznania prawy. Każda jego decyzja musi doprowadzić do katastrofy.

Losy Edypa można odczytywać jako pouczenie przeciw zbytniej dumie i wierze w ciągłość szczęścia.

Artykuł Charakterystyka Edypa pochodzi z serwisu Starożytność - opis epoki, mity, filozofowie, streszczenia.

Kapłani i mieszkańcy Teb przybywają do króla Edypa aby uwolnił ich od okrutnej zarazy, od której masowo umierają ludzie. Edyp odpowiada, że wysłał już Kreona do wyroczni apollińskiej, do Pytii by zapytał jak można ocalić kraj. Kreon donosi, że kraj może uratować jedynie odnalezienie winnych zabójstwa Lajosa i ukaranie ich śmiercią lub wygnaniem. Lajos był wcześniej władcą w mieście, wyruszył do wyroczni  ale w drodze został zabity i już nigdy nie powrócił. Edyp postanawia odnaleźć mordercę.

Parados

Chór opisuje stan w jakim znalazło się dotknięte zarazą miasto, wzywa też Atenę, Artemidę i Apollina aby wspomogli Teby.

Epejzodion I

Na zgromadzenie starszyzny mykeńskiej przychodzi Edyp. Prosi mieszkańców Teb o ujawnienie tożsamości zabójcy, zabrania go gościć i rozmawiać z nim, a na koniec przeklina go mówiąc: niech w proch się zamieni jego życie marne. Rzuca klątwę na zabójcę: I tak złoczyńcy klnę, aby on w życiu, | Czy ma wspólników, czy sam w ukryciu, | Nędzy, pogardy doświadczył i sromu. Edyp posłał po wróżbitę Tejrezjasza aby ujawnił przed mieszkańcami przebieg dawnej zbrodni. Wróżbita na pytanie kto jest morderca odpowiada: Biada, o biada tej wiedzy co szkodę | Niesie wiedzącym. Król w końcu zarzuca Tejrezjaszowi oszustwo i spisek, a ten w odwecie mówi: Tym zabójcą króla, którego szukasz jesteś ty. Edyp nie wierzy starcowi. Uznaje, że spiskuje on z Kreonem i chce go przepędzić z miasta. Zanim Tejrezjasz odchodzi mówi, że człowiek którego szuka znajduje się tu i żyje ze swoimi dziećmi, będąc ich bratem i ojcem, synem i mężem kobiety, która go urodziła, a swego ojca zabójcą i wspólnikiem łoża.

Stasimon I

Pieśń jest pełna rozdarcia, nie wiadomo kto jest zabójcą Lajosa. Opowiada też o zasługach Edypa jako króla Teb.

Epejzodion II

Edyp oskarża Kreona, że ten knuje przeciwko niemu i namawia do tego samego Terjezjasza. Chce wypędzić Kreona z miasta lub ukarać go śmiercią. Nieco później Jokasta wyjaśnia Edypowi aby go uspokoić, że jej mąż usłyszał kiedyś przepowiednię, że zginie z rąk syna. Aby temu zapobiec chłopca porzucono w górach na pewną śmierć, a zatem Lajos nie mógł zginąć z ręki syna. Radzi, więc Edypowi by zapomniał o całej sprawie. Jokasta opowiada też Edypowi jak wyglądał Lajos i z kim podróżował. Ze sług ocalał tylko jeden, który uprosił ją, gdy Edyp został królem aby wysłała go na wieś. Edyp mówi Jokaście, że jego matką jest Merope z Dority i Polybos z Koryntu. Gdy mieszkał z rodzicami na jednej z uczt jakiś pijany mężczyzna powiedział mu, że jest podrzutkiem. Aby wyjaśnić sprawę udał się do Pytii, gdzie dowiedział się, że zabije ojca. Uciekł z Koryntu, a po drodze zabił napotkanego rycerza i jego sługi. Chcieli go zepchnąć z drogi, starzec uderzył go biczem, a Edyp broniąc się uderzył go podróżnym kosturem i zabił. Edyp rozpacza, a Jokasta tłumaczy, że słowa wyroczni są bez znaczenia. Lajos nie mógł zginąć z ręki syna, gdyż ten wcześniej zginą.

Stasimon II

Chór jest przekonany o świętości przepowiedni, gani Jokastę za jej bluźniercze słowa.

Epejzodion III

Jokasta modli się do Apollina o pomoc. Powoli zaczyna do niej docierać jakich strasznych czynów dopuścił się Edyp. Pojawia się posłaniec z Koryntu, który mówi, że Polybos nie żyje, a mieszkańcy Koryntu chcą by nowym królem został Edyp. Edyp opowiada posłańcowi o przepowiedni mówiącej, że poślubi matkę i stwierdza, że nie chce tam wracać. Posłaniec opowiada Edypowi, że jego ojcem nie był Polybos, gdyż on sam jako dziecko przyniósł go okaleczonego do pałacu. Dziecko przekazał mu pasterz – sługa króla Lajosa. Edyp pragnie poznać swoje pochodzenie i już bardzo bliski poznania prawdy. Nie waha się jednak i mimo sprzeciwu Jokasty posyła po pasterza.

Stasimon III

Chór śpiewa z zadowoleniem, że Edyp nie jest ojcem Merope i Polybosa, więc może pochodzi od bogów.

Epejzodion IV

Pasterz wyznaje, że dziecko pochodziło z pałacu Lajosa. Dziecko dała mu Jokasta aby je zabił. Ulitował się jednak nad losem dziecka i przekazał je Posłańcowi  z Koryntu.  W tym momencie prawda wyszła na jaw. Edyp jest ojcobójcą i kazirodcą, zamordował Lajosa i żyje w grzechu z własną matką: Biada, już jawnym to, czegom pożądał, | O słońce, niechybnym już cię nie oglądał! | Ĺťycie mam, skąd nie przystoi, i żyłem, | Z kim nie przystało – a swoich zabiłem. Edyp podobnie jak Jokasta wybiega z komnaty.

Stasimon IV

Ludzki los jest marny, a człowiek jest bezsilny wobec sił wyższych.

Eksodos

Przychodzi służący ze złymi wieściami – Jokasta nie żyje. Gdy dowiedziała się prawdy rzuciła się na łóżko, wyrwała włosy z głowy i wzywała Lajosa, a następnie powiesiła się na własnej chuście. Edyp pobiegł do jej komnaty z mieczem i oślepił się igłą jej spinek. Zaczął przeklinać dzień, w którym go uratowano, gdyż uniknąłby dzięki temu okrutnego przeznaczania. Edyp prosi Kreona o pochowanie Jokasty i wypędzenie go z kraju. Ĺťegna się z córkami i błaga Kreona aby pozwolił im żyć. Chce by jego dzieciom zaoszczędzić cierpień: A więc bacząc na ostatni bytu ludzi kres i dolę, | Śmiertelnika tu żadnego zwać szczęśliwym nie należy, | Aż bez cierpień i bez klęski krańców życia nie przebieży.

Artykuł Streszczenie Króla Edypa pochodzi z serwisu Starożytność - opis epoki, mity, filozofowie, streszczenia.

Geneza Króla Edypa:

Król Edyp oparty jest na miecie tebańskim. Król Teb Lajos, syn Labdaka, został przeklęty przez Pelopsa za to, że popchnął do śmierci jego syna. Lajos jako młodzieniec przybył na dwór Pelopsa, a tam spodobał mu się jego syn Chryzyp. Zgwałcony przez Lajosa Chryzyp nie mógł tego znieść i popełnił samobójstwo.  Bogini wierności małżeńskiej Hera, aby ukarać Lajosa zesłała do Teb Sfinksa, który zamieszkał na górze Fikion. Każdemu przechodzącemu zadawał zagadkę, ale nikt nie znał odpowiedzi, więc wszystkich pożerał. Apollo na poleceni Zeusa za pośrednictwem wyroczni delfickiej ostrzegł Lajosa, że syn go zabije i poślubi matkę. Dlatego właśnie Lajos zdecydował się porzucić Edypa.

Akcja Króla Edypa rozpoczyna się gdy Edyp ma już czwórkę dorosłych dzieci a miasto nęka zaraza.

Problematyka Króla Edypa:

Tragedia opowiada nam o losach Edypa, któremu nie udaje się uniknąć straszliwego przeznaczenia. Kolejno wypełniają się wszystkie etapy przepowiedni, najpierw zostaje ojcobójcą, później dopuszcza się kazirodztwa, a na koniec przynosi zagładę miastu, które nękane jest przez kataklizmy, wywołane gniewem bogów. Edyp to postać tragiczna, stara się uciec od winy tragicznej ale każdy jego krok, tylko zbliża go do niej.

Najbliższa rodzina Edypa:

Kompleks Edypa – nieświadoma miłość do matki i nieświadoma nienawiść do ojca.

Pozostali bohaterowie Króla Edypa:

Jokasta – nieświadomie po śmierci męża Lajosa, poślubiła syna i miała z nim czworo dzieci. To ona uspokaja Edypa, który zwierza się jej ze swoich podejrzeń. Opowiada mu o porzuconym w górach niemowlęciu, w ten sposób chciano uniknąć wypełnienia się przepowiedni. Prosi bogów aby dodali otuchy wszystkim zatroskanym o wyjaśnienie sprawy. Gdy dowiaduje się prawdy popełnia samobójstwo wieszając się na własnej chuście.

Kreon – brat Jokasty, objął rządy w Tebach po śmierci Lajosa. Na polecenie Edypa wybrał się do wyroczni Apollina w Delfach, aby dowiedzieć się co należy zrobić żeby uratować miasto. Kreon donosi, że zabójca ukrywa się w Tebach. Edyp nie mogą uwierzyć we własną winę zarzuca mu spisek. Kreon broni się twierdząc, że: nigdy nie marzył, by królem | Być niźli królewskie mieć życie. Radzi królowi zaniechać rzucania podejrzeń i odpychania od siebie życzliwych mu ludzi. Kreon do końca troszczy się o losy miasta.

Tejrezjasz – niewidomy wróżbita, znał przyszłość i przeszłość Edypa. Pokorny sługa, który twardo obstaje przy swoich słowach.

Chór Teban – zatroskani o losy tebańczyków. Popierają dążenia Edypa do poznania prawdy o zbrodniarzu, który stał się przyczyną nieszczęść miasta.

Sługa Lajosa – nie chce powiedzieć prawdy, czyni to dopiero pod przymusem Edypa. Pełen smutku ujawnia, że to Edyp jest synem Lajosa i Jokasty, którzy kazali wynieść niemowlę w góry, przekłuć mu pięty i porzucić. Przyznaje, że to on oddał je pasterzom króla Koryntu, a ci przekazali dziecko parze królewskiej.

Posłaniec z Koryntu – potwierdza prawdę o pochodzeniu Edypa. Był pasterzem, który zaniósł niemowlę władcom Koryntu.

Król Edyp jako tragedia antyczna:

Spełnia wszystkie wymogi gatunku:

1. Zachowanie zasady 3 jedności:

• czasu – dobra
• miejsca – przed pałacem w Tebach
• akcji: jeden główny wątek, skupiony wokół Edypa

2. Brak scen zbiorowych, o wydarzeniach krwawych donosi nam posłaniec.

3. Występuje chór, który komentuje wydarzenia i decyzje bohaterów.

Przydatne cytaty z Króla Edypa:

• Pycha rodzi tytanów (stasimon II),
• O śmiertelny pokolenia! Ĺťycie wasze to cień cienia. Bo któryż człowiek więcej tu szczęścia zażyje Nad to, co w sennych rojeniach uwije aby potem z biegiem zdarzeń Po snu chwili runąć z marzeń (stasimon IV) – pieśń chóru mówiąca o tym, że nie należy zbytnio cieszyć się szczęściem, gdyż jest ono zmienne.

Nawiązania do Króla Edypa:

• Edyp w Kolonie – tragedia ukazujące ostatnie lata życia Edypa,
• Antygona – tragedia Sofoklesa, ukazująca losy dzieci Edypa,
• Makbet – jako kolejna w dziejach postać tragiczna,
• esej Camusa,
• Zygmunt Freud i pojęcie kompleksu Edypa

Artykuł Król Edyp pochodzi z serwisu Starożytność - opis epoki, mity, filozofowie, streszczenia.