Mit o Demeter i Korze

Powrót Persefony – Frederic Leighton (1891)
Źródło: http://bythegods.tumblr.com/post/518760047/demeter-in-greek-mythology-demeter-was-the (stan na:29.01.2011)

Tytuł: Mitologia
Podtytuł: Bogowie ziemscy, Demeter
Autor: Jan Parandowski

Streszczenie mitu o Demeter i Korze

Demeter była boginią pól i urodzajów. Często przechadzała się po łąkach wraz z córkę Korę i orszakiem nimf, śpiewały przy tym i zbierały kwiaty. Demeter zostawiła swoją córkę na łące, nad brzegiem Oceanu. Odchodząc zabroniła jej zrywania na łące narcyzów, które są poświęcone bogom podziemi. Historia powstania tego kwiatu wiązała się z mitem o narcyzie. Dziewczyna widząc piękno kwiatu nie wytrzymała i zerwała jeden, tak aby nikt nie widział. Upiła się jego zapachem, oczy zaszły  jej mgłą i ciemność ogarnęła duszę. Wtedy rozwarła się ziemia i Hades porwał Korę (gdy została królową podziemia nazywano ją Persefoną) na wozie zaprzężonym w czarne rumaki. Gdy się ocknęła, wołała i krzyczała, lecz żaden bóg nie słyszał jej głosu, żadna z nimf, z którymi bawiła się na łące, nie nadbiegła z pomocą. Tymczasem Hades pędził aż wreszcie otwarła się czeluść Tartaru.

Zrozpaczona Demeter poszła do Eleuzis nad Zatoką Salamińską i usiadła przy Dziewiczej Krynicy. Kamień, na którym spoczęła, nazwano Skałą Smutku, a źródło Pięknem, albowiem jej łzy były jak perły. Tymczasem po wodę do Krynicy wybrały się córki króla Keleosa. Spostrzegły biedną staruszkę w łachmanach i zaproponowały jej aby zajęła się ich braciszkiem. Z wdzięczności za gościnę chciała uczynić chłopca nieśmiertelnym, więc co noc kładła go w ogień, aby wypalić w nim wszystko co ludzkie. Metanira rozpoznała boginię, która zanim odeszła ofiarowała królewiczowi Tryptolemosowi ziarna zbóż i wóz zaprzężony w skrzydlate rumaki i kazała mu przelecieć ziemię od końca do końca i rozsiewać życiodajne ziarno, gdy skończą się dni posuchy.

Pani urodzajów okryła pola żałobą. Przeklęła ziemię, łąki, zasiewy i trzody, a ludzi nawiedził głód. Wyschły rzeki i Krynice. Demeter dowiedziała się od wszystkowidzącego Słońca, że pozostali bogowie wiedzieli gdzie przebywa jej córka. Zagniewana ukryła się tak, że nikt jej znaleźć nie mógł. Dopiero Hermes ją odszukał, a Zeus wysłał do niej muzy i charyty. Nakazał bratu Hadesowi zwrócić porwaną Korę. Król piekieł spełnił polecenie, lecz rozstając się z Korą, podał jej jabłko granatu, a ona zjadła kilka ziarnek nie wiedząc, że ta odrobina wiąże ją na zawsze z państwem cieni. Odtąd corocznie, na trzy miesiące musiała wracać do męża. Gdy Kora wychodziła z podziemia, Demeter cieszyła się tak bardzo, że świat maił się wszystkimi kwiatami wiosny. Ale równie wielka była boleść przy każdym rozstaniu, Demeter popada w rozpacz, a przyroda zamiera. Zimą Persefona przebywa w u boku Hadesa. Tak starożytni tłumaczyli sobie zmiany w naturze:

urodzaj – rozkwit;

lato – okres owocowania;

jesień – szarugi

zima – zastój, martwota.

Plan wydarzeń w micie o Demeter i Korze

  1. Beztroska zabawa na łące.
  2. Hades porywa Korę.
  3. Rozpacz matki.
  4. Bezskuteczne poszukiwania.
  5. Wyrok Zeusa.
  6. Hades częstuje Korę granatem.
  7. Spotkanie matki z córką.

Bohaterowie mitu o Demeter i Korze

Kora – córka Demeter.

Demeter – bogini urodzaju, matka szukająca córki.

Hades –  bóg podziemi.

Zeus –  ojciec bogów i ludzi, sprawca nieszczęścia Demeter.

Hermes – boski posłaniec.

Nawiązania  w sztuce do mitu o Demeter i Korze

Demeter najczęściej przedstawiano w towarzystwie córki. Odziana w chiton i himation wraz z atrybutami:

  • polos – wysokie nakrycie głowy,
  • kalathos – poszerzany ku górze kosz wiklinowy,
  • welon,
  • kłosy,
  • pochodnia,
  • ojnochoe (dzban),
  • fial (naczynie do picia).

Wyobrażano ją sobie jako kobietę dojrzałą.

Wymień stałe określenia (epitety), którymi są obdarzone w hymnie bohaterki mitu: Demeter (zbrojna w złoty sierp, dawczyni plonów, pięknie uwieńczona), Kora (rozkwita, rozpłakana, opierająca się, odziana w sutą szatę).

Fragmenty teksty mówiące o uczuciach bohaterki:

„Z drugiej strony Persefona, gdy zobaczyła słodkie oczy matki, porzuciła rydwan i konie, biegła tylko ku niej, rzuciła się jej na szyję, przywarła. A tamta trzymając w objęciach to swoje dziecko, nagle zadrżała w lęku, czym nie ma tu podstępu (…) Tak one, przez cały dzień, w jedności serce ich obu, wieloma serdecznymi słowami, wzajemnie się pocieszały, ściskając się bardzo mocno. Wreszcie uwolniły się od bólu”.

(…) „Wreszcie usłyszała go pani matka. Ostry ból ścisnął jej serce. Własnymi rękami rozdarła welon”

„Więdnąc w tęsknocie za córką odziany w sutą szatę”

„Dziewczyna w zdziwieniu  wyciągnęła obie ręce”.

„I uwiózł rozpłakany. Wniebogłosy wołała”.

Nazwij uczucia Demeter i Persefony. Zwróć szczególną uwagę na cierpienie bohaterki; wyjaśnij co jest jego przyczyną: Demeter była matką Persefony i kochała ją nad życie, jak każda matka dziecko, po jej stracie odczuwała ogromny żal i pustkę w sercu. Mściła się na ludziach i nad światem z nienawiści i rozpaczy. Persefona była posłuszna matce, jednak była słaba i nie oparła się pokusie zerwania pięknego kwiatu mimo, że ją przestrzegano. Obie bardzo cierpiały z powodu rozłąki.

Opisz jak cierpienie matki i córki uzewnętrznia się w ich zachowaniach? obie kobiety bardzo cierpiały przez rozłąkę, która je spotkała. Matka cierpiała na ziemi i przez to nie obdarzała ziemi plonami, a córka rozpaczała w podziemiach u boku Hadesa.

Elementy przedstawienia bohaterek, eksponujące ich ludzki wymiar: Ludzkie elementy to tęsknota matki do córki, zdziwienie Kory, która wyciągnęła ręce by uchwycić piękną zabawkę. Ludzkim elementem jest również płaszcz żałobny, noszony przez Demeter oraz żałoba matki po ukochanej córce. Wielki smutek, tak wielki, że nawet ciała nie zwilżyła wodą.

Sens dosłowny mitu

 

2 Sens symboliczny mitu 4
sytuacja egzystencjalna towarzyszące sytuacji wydarzenie stan przyrody i rolnictwa pory roku
odejście Kory do Hadesu cierpienie i smutek przyroda zamiera, ścięte zboża, ziarno w ziemi jesień
powrót i narodziny radość, chęć życia, zadowolenie przyroda budzi się do życia, kwiaty kwitną wiosna

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *