Zob.: Bohaterowie Odysei

Artykuł Odyseusz pochodzi z serwisu Starożytność - opis epoki, mity, filozofowie, streszczenia.

Temelach – syn Odyseusza. Umie sobie poradzić w trudnej sytuacji, co ułatwia mu spontaniczność. Cechuje go odwaga, gdyż wyrusza do Pylos i Sparty ale jednocześnie roztropność, przykłada się do planu układanego z ojcem w celu wypędzenia zalotników. Jest godzien zaufania i umie dochować tajemnicy, nawet  strapionej i zrezygnowanej matce nie mówi, że jej mąż wrócił.

Penelopa – posiada wiele cech, które sprawiają, że była dobrą żoną i władczynią: mądra, przebiegła, nieufna i podejrzliwa. Sposób w jaki zwodziła zalotników był bardzo skuteczny. Stanowi pierwszy w literaturze ideał żony, jest wierna i kocha aż do śmierci.

Kaplypso – nimfa zamieszkująca wyspę Ogigię, zakochana w Odyseuszu.

Eumajos – sługa Odyseusza o królewskim pochodzniu, który jako jeden z nielicznych pozostał mu wierny, zajmuje się świniami.

Eurykleja – służąca Odyseusza, dyrygowała służbą i wykonywała osobiste polecenia Penelopy.

Laetres – ojciec Odyseusza, tęskni za synem, na starość zajął się ogrodnictwem.

Anitikleja – żona Laertesa, po stracie syna umiera z tęsknoty.

Zalotnicy – grupa około setki młodzieńców starających się o rękę Penelopy. Spędzają czas na ucztach i zabawie.

Artykuł Bohaterowie Odysei pochodzi z serwisu Starożytność - opis epoki, mity, filozofowie, streszczenia.

Mija 10 lat od spalenia Troi i 20 odkąd Odyseusz wyruszył z rodzinnej Itaki. Zeus wysłuchuje Ateny, która opowiada mu historię Odyseusza – biedak już 10 lat nie może wrócić do domu, gdyż uniemożliwia mu to Posejdon. Czyni to z zemsty, gdyż Odyseusz oślepił jego syna Polyfema.  Zeus ulega prośbie i obiecuje wysłać do Kalipso Hermesa z żądaniem uwolnienie Odyseusza.  Akcja przenosi się do domu Telemacha, dorosłego już syna Odyseusza, któremu Atena radzi aby udał się do Nestora i Menelaosa w celu potwierdzenia śmierci ojca. Tymczasem w domu Odyseusza stale przesiadują zalotnicy i nalegają aby Penelopa wybrała jednego z nich. Ĺťona Odyseusza jednak  zwleka z decyzją.

Pieśń II „Wiec i wyjazd Telemacha”

Telemach zwołuje wiec, w którym skarży się na zalotników. W ich obronie staje jeden z nich Antinoos, który upatruje winę całego zamieszania w Penelopie, która ogłosiła że poślubi jednego z nich jak tylko utka pośmiertny całun dla Lartesa (teść), co jednak w dzień wydziergała, w nocy rozpruła, na czym nakryła ją służąca. Antinoos nakłania Telemacha do przegnania matki, czemu Telemach stanowczo się sprzeciwia. Gdy Telemach zostaje sam ukazuje mu się pod postacią Mentora Atena i stara się go pocieszyć.

Pieśń III „U Nestora”

Telemach wraz a Ateną pod postacią Mentora przybywa na Pylos do Nestora. Nie dowiaduje się jednak niczego o swoim ojcu. W czasie powrotu statki podczas burzy straciły ze sobą kontakt. Mentor poleca Nestorowi by pomógł Telemachowi w wyprawie do Lacedemonu, a następnie przemienia się w orła i odlatuje.

Pieśń IV „U Menelaosa”

Telemach wraz z Pejsistratem docierają na dwór Menelaosa, gdzie właśnie odbywa się podwójne wesele jego syna i córki. Następnego dnia dowiaduje się od Menelaosa o tym co ten słyszał na jednej z wysp, a mianowicie Odyseusz był widziany na wyspie nimfy Kalipso. Tymczasem w Itace odbywa się kolejna uczta. Noemon zdradził zalotnikom, że Telemach udał się na poszukiwania ojca. Antinoos zachęca zalotników do zorganizowania zamachu na Telemach w cieśninie między wyspami. Rozmowę podsłyszał Medeon, który powiadomił o tym Penelopę, a ta z kolei poinformowała Leartesa. We śnie przybywa do niej nimfa, która mówi, że jej syn przeżyje gdyż broni go Atena.

Pieśń V „Tratwa Odyssa”

Zeus spełnia prośbę Ateny i wysyła Hermesa do Kalypso. W efekcie Odyseusz może odpłynąć na tratwie, którą sam zbudował. Płynie 17 dni, a później zauważa go Posejdon, który zsyła burzę i niszczy tratwę. Od śmierci ratuje nieszczęśnika boginka Leukotea, która ofiarowuje mu przepaskę, dzięki której Odyseusz dopływa do krainy Feaków.

Pieśń VI „Nauzyka”

Odyseusz na brzegu spotyka Nauzykę, córkę króla Feaków Alkinoosa. To właśnie za sprawą Ateny udała się nad morze by prać szaty przed zaślubinami, bogini przypomniała jej o tym we śnie. Po rozmowie z Nauzyką Odyseusz udaje się do pałacu króla.

Pieśń VII „U króla Alkinoosa”

Do pałacu Odyseusza odprowadza młoda dziewczyna (Atena), która opowiada mu o Feakach i radzi by najpierw zwrócił się do Arete. Odyseusz prosi królewską parę o pomoc w powrocie do domu. Król zgadza się mimo, że nie wie, że o pomoc prosi go sam Odyseusz (nie wyjawił tożsamości w obawie, że nikt mu nie uwierzy).

Pieśń VIII „U Feaków”

Król organizuje wielką ucztę w połączeniu z igrzyskami. Syn Alkinoosa, Laodam zachęca Odyseusza by walczył z nim w zapasach. Odyseusz odmawia, a przeciwnik zarzuca mu tchórzostwo. Odyseusz wygłasza wielką mowę o męstwie i wspaniale rzuca dyskiem. Poddanie składają dary dla podróżnika z dalekiej krainy.

Pieśń IX „Kiklop”

Odyseusz zdradza kim jest i zaczyna opowiadać o przygodach jakie go spotkały w ciągu 10 lat, od momentu zburzenia Troi. O tułaczce Odyseusza opowiadają pieśni od IX – XII.

Odys wyrusza w 12 okrętów, jednak wiatr spych go do Kikonów, gdzie burzą miasto Isamos i walczą z mieszkańcami, a następnie uciekają. Wiatr spycha okręty do kraju Lotofagów, którzy jedzą kwiaty, a następnie do kraju Cyklopów, którą zamieszkuje Polifem syn Posejdona, który mieszka w pieczarze i jest ludożercą. Polifem pożera kilku ludzi Odyseusza, a ten w odwecie oślepia Potwora. Wyjawia mu swoje imię, wtedy Polifem wznosi modły do ojca, aby ten nie wrócił do domu lub wrócił ale najpierw wszystko straciwszy.

Pieśń X „Ajolos – Lajstrygonowie – Kirke”

Odys z 12 okrętami dociera do wyspy Ajolii, którą włada król Ajolos. Król ofiarowuje Odyseuszowi mieszek, w który zamyka wszystkie przeciwne wiaty. Jednocześnie nakazuje by nie otwierać mieszka, co czyni jednak po 10 dniach jeden z żołnierzy Odyseusza. Statki ponownie znalazły się na wyspie Ajalii, ale tym razem król ich przepędził. Odyseusz dopłynął na wyspę ludożerców, na której stracił niemal wszystkich żołnierzy. Kontynuował podróż na oślep aż dotarł na wsypę czarodziejki Kirke. Czarodziejka zamieniła kilku żołnierzy w świnie, Odyseusz postanowił ich uratować. Na pomoc przyszedł mu Hermes, który wręczył mu zioła, które uchronią go przed czarem. Kirke zorientowała się, że przybysz to Odyseusz i zaprosiła go do swojej sypialni. Odyseusz zgodził się a czarodziejka odwróciła zaklęcie. Poradziła także by udał się do Hadesu i złożył zmarłym ofiary, a następnie udał się do proroka Terjezjasza, który poradzi mu co dalej czynić.

Pieśń XI „Ofiara dla umarłych”

Odyseusz składa zmarłym ofiarę w wykopanym rowie zabija czarne owce, których krew następnie piją zmarli. Odyseusz rozmawia z wieloma zjawami (Achilles, Agamemnon, matka itd.). Od ducha Tejrejasza dowiaduje się, że nie ma zabijać krów Heliosa oraz, że dożyje sędziwego wieku, do domu jednak dotrze sam i ma od razu zabić zalotników.

Pieśń XII „Od Syreny do wyspy słońca”

Odyseusz powraca na zamek Kirke, która zdradza mu wiele cennych rad czego unikać w podróży. Dzięki Kirke Odys wie, że lepiej ominąć Chybrydę, która może pożreć cały okręt, a zmierzyć się ze Scyllą która może pożreć najwięcej 6 żołnierzy, i tak też się dzieje. Następnie Odyseusz płynie do wyspy Trynakii, na której pasą się święte krowy Heliosa, których nie wolno zabijać. Przed zejściem na ląd żołnierze obiecali, że nie zabiją zwierząt. Wiatry sprawiły jednak, że byli tam aż zapasy się skończyły. Gdy Odyseusz spał Eurychol nakazał zabić i upiec jałówki. Gdy statek był na pełnym morzu Zeus, by pomścić stratę Heliosa roztrzaskał statek tak by ocalał tylko Odyseusz. Rozbitek dopłynął na wyspę Ogygię. Wyspę zamieszkiwała Kalipso, która zakochała się w Odyseuszu i więziła go już 7 lat. Wrzeszczcie na wyspę przybywa Hermes, który nakazuje Kalipso wypuścić więźnia. Odyseusz wypływa na tratwie i spotyka Nauzykę …. itd. od Pieśni VI.

Pieśń XIII „Powrót Odyssa”

Po wysłuchaniu Opowieści o zmaganiach Odyseusza Alkinoos podarował mu statek, którym w przeciągu nocy dopłynął do Itaki. Feakowie wyłożyli na ląd dary oraz Odyseusza i wrócili do domu. Zauważył to Posejdon, który zamienił ich statek w kamień. Odyseusz po przebudzeniu spotkał pasterza (Atena), który mówi mu, że znajduje się na Itace. Pomaga mu ukrywając dary i przemieniając go w stracą. Nakazała mu także udać się do pastucha Eumajosa.

Pieśń XIV „U Eumajosa”

Eumajos opowiada nieznanemu podróżnikowi (Odyseusz)  o swoim życiu.

Pieśń XV „Powrót Telemacha”

Atena nakazuje Telemachowi powrót do Itaki. Przestrzegała go także o zasadzce i kazała udać się po powrocie najpierw do Eumajosa. Tymczasem Odyseusz dowiaduje się od Eumajosa, że jego matka zmarła z tęsknoty a ojciec jest bliski śmierci.

Pieśń XVI „Ojciec i syn”

Telemach zjawia się u Eumajosa, którego po rozmowie posyła do Penelopy. Pojawia się Atena i przywraca Odyseuszowi jego wygląd. Ojciec i syn naradzają się jak pozbyć się zalotników. Zgodnie z planem Odyseusz ma udać się do domu w przebraniu żebraka, a Telemach ma pochować wszystkie zbroje z wyjątkiem 2 mieczy, włóczni i tarczy. Tymczasem z nieudanej wyprawy wracają zalotnicy, chcą teraz zabić Telemacha na lądzie.

Pieśń XVII „Matka i syn”

Odys wraca do domu, rozpoznaje go pies Argos i ucieszony merda ogonem. Podchodzi kolejno do zalotników i prosi ich o jedzenie, dostaje coś od każdego z wyjątkiem  Antinoosa.

Pieśń XVIII „Iros i Odys”

Do zamku przybywa prawdziwy żebrak Aronojos, kłóci się z Odyseuszem o możliwość zasiadania z zalotnikami przy stole. Spór zdaniem Antinoosa powinny rozstrzygnąć zapasy. Dzięki Atenie, która ofiarowała Odyseuszowi siłę z łatwością wygrywa walkę. Penelopa pokazuje się zalotnikom i sugeruje, że powinni jej przynieść dary, co ci z resztą czynią. Dochodzi do kłótni pomiędzy zalotnikami, ponieważ Odyseusz upomina ich, że nie powinni z niego szydzić bo nie są u siebie.

Pieśń XIX „Odys i Penelopa”

Rozmowa żebraka (Odys) z żoną, która straciła już wiarę w powrót męża. Odyseusz stara się ją pocieszyć i zapewnia, że mąż wróci. Po rozmowie służąca Eurykleja myje Odyseuszowi nogi i zauważa bliznę, taką samą jak miał jej pan. Penelopa w dalszej rozmowie żali się Odyseuszowi, że nie wie czy czekać na męża. Opowiada o swoim śnie, w którym orzeł morduje gęsi. Ĺťebrak stwierdził, że sen należy traktować dosłownie, gdyż orzeł to Odyseusz, a wymordowane gęsi to zalotnicy. Penelopa rano ogłasza zawody łucznicze, co ma pomóc jej w wyborze męża.

Pieśń XX „Wróżby i znaki”

Zeus piorunem oznajmia Odyseuszowi, że uzyska boską pomoc. Przesyła także znak zalotnikom (orzeł szarpią

Artykuł Streszczenie Odysei pochodzi z serwisu Starożytność - opis epoki, mity, filozofowie, streszczenia.

Problematyka Odysei

Odyseja to epos prezentujący w 24 księgach (12.000 wierszy) 40 ostatnich dni z wieloletniej tułaczki Odyseusza, który wraca do rodzinnej Itaki, po zakończeniu wojny trojańskiej.  Tym samym Odyseja stanowi kontynuację Iliady.

Nazwa utworu pochodzi od imienia głównego bohatera Odyseusza.

Tekst został zredagowany pod koniec VI w. p.n.e. w Atenach, za panowania Pizystrata.

Świat przedstawiony w Odysei kształtują baśniowe przygody Odyseusza oraz różne mity, w tym także ten o wojnie trojańskiej. Jego tułaczkę po morzu spowodowali nieprzychylni mu bogowie, mszcząc się za zagładę ulubionego miasta. Troja została zdobyta podstępem poprzez wprowadzanie do niej konia trojańskiego, w którym skrywali się wojownicy greccy. Przygody Odyseusza nie są tak tragiczne i wiemy, że jego los skończy się pomyślnie. W czasie powrotu spotkał się z cyklopami, 7 lat spędził u nimfy Kalipso, a nawet musiał zejść do Hadesu. Powrót do żony Penelopy symbolizuje wierność. Wiele mówi także o samym Odyseuszu, który wykazał się wytrwałością i sprytem.

Udział bogów w życiu ludzi jest tu mniejszy  niż w Iliadzie, wyjątek stanowi opieka Ateny. Bogowie kierują się moralnością, mimo to jednak w utworze pełno jest prymitywnych okrucieństw.

Plan wydarzeń Odysei

1. Podróż Telemacha do Pylos i Sparty w poszukiwaniu wieści o ojcu (pieśni I – IV)
2. Odyseusz przebywa 7 lat na wyspie Ogigii u Kalipso (pieśń V)
3. Homer opowiada o przygodach głównego bohatera  od momentu wypłynięcie z wyspy Kalipso do chwili przybycia do Feaków (pieśni V-VIII)
4. Odyseusz opowiada o pierwszych 3 latach wędrówki na dworze króla Feaków Alkinoosa, od d chwili gdy wypłynął z Troi aż do przybycia na wyspę Ogigię (pieśń IX  XII)
5. Wydarzenia na Itace i zemsta na zalotnikach (pieśń XIII – XXIV)

Podział Odysei

• księgi I-IV Telemachia, niezbyt istotna część akcji, napisana nieco innym stylem, stąd przypuszczenie badaczy, że była odrębnym utworem
• księgi V-VIII pobyt Odyseusza w Fekaów
• księgi IX-XII pobyt u Alkinoosa
• księgi XIII – XVI Odyseusz na Itace, ten fragment akcji opowiedział sam Odyseusz, co przerwało narrację odautorską, zjawisko nazywamy kompozycją ramową
• księgi XVII – XX Odyseusz nie rozpoznany
• księgi XXI – XXIV rzeź zalotników

Wartości Odysei

• przedstawienie postaw i zachowań, z którymi do dziś możemy się spotkać, np. spryt, dzielność, odwaga, podstępność, ciekawość
• pokazanie człowieka jako odkrywcy, który dąży do poznania nowych ludów i krain

Nawiązania do Odysei

• Sonety krymskie – A. Mickiewicz
• Smutno mi Boże – J. Słowacki
• Pielgrzym – C.K. Norwid
• Odys – L. Staff
• Latarnik – H. Sienkiewicz
• Przedwiośnie – S. Żeromski

Artykuł Odyseja pochodzi z serwisu Starożytność - opis epoki, mity, filozofowie, streszczenia.