Tytuł: Mitologia

Podtytuł: Legendy rzymskie

Autor: Jan Parandowski

Streszczenie mitu o powstaniu Rzymu:

Syn Eneasza Askanius założył własne miasto – Alba Longa. Ostatni z jego dynastii Prokas miał dwóch synów Numitora i Amuliusa. Numitor był starszy więc objął władzę  po ojcu. Jego brat jednak strącił go z tronu. Aby zapewnić sukcesję swoim dzieciom, córkę Numitora – Reę Sylwię uczynił westalką. Wkrótce westalka z woli bogów urodziła bliźnięta, których ojcem był Mars, bóg wojny. Amulius kazał westalkę zagłodzić, a jej dzieci wrzucić do Tybru. Gdy koszyk z dziećmi zaczepił się o drzewo figowe, Tybr który wcześniej strasznie wylał, wrócił do swego koryta, a koszyk został na lądzie. Niemowlęta wykarmiła wilczyca, a  gdy były jeszcze głodne  jagody  i owoce leśne zrzucał im dzięcioł wysłany przez Marsa. Pewnego dnia bliźnięta w lesie zobaczył  pasterz Faustulus. Od dawna z żoną marzyli o dzieciach, więc postanowił zabrać chłopów i ich wychować. Romulus i Remu wiedli prym wśród rówieśników, chodzili na łowy, wyścigi, zapasy, a nawet urządzali wyprawy na zbójców. Pewnego razu doszło do bójki pomiędzy pastuchami Numitora i Amuliusa. Romulus i Remus byli w służbie króla, więc stanęli po stronie ludzi Amuliusowych. Sprzeczka zakończyła się porwaniem Remusa, którego dla rozstrzygnięcia sporu stawiono przed Numitorem. Stary  król zaczął pytać młodzieńca, czyim jest synem. Remus opowiedział mu to, co słyszał od Faustulusa: o wilczycy i dzięciole. Numitor poznał w nim swego wnuka i kazał potajemnie sprowadzić Romulusa. Zaplanowali w trójkę obalenia Amuliusa. Romulus i Remus wraz z innymi zbrojnymi napadli na pałac, zabili uzurpatora, a na tronie zasiadł ich dziadek Numitor.

Postanowili założyć nowe miasto. Zaczęli się jednak kłócić i doszli do wniosku, że bogowie powinni zadecydować co dalej. Romulus zasiadł na Kapitolu, skąd zobaczył 20 sępów, a Remus na Awentynie, gdzie ujrzał ich 6. Uznano więc, że to Romulus powinien założyć miasto. Kazał sobie dać pług zaprzęgnięty w woła aby wytyczyć nim granice miasta. Gdy skończył przyszedł Remus i z lekkością przeskoczył płytką bruzdę. Romulus dobył miecz, zabił Remusa i powiedział: Tak niechaj ginie każdy, kto ośmieli się przekroczyć gwałtem granice mojego państwa. Aby ściągnąć ludzi do miasta Romulus ogrodził na Kapitolu gaj – asylum. Ogłosił, że ktokolwiek tam wejdzie, choćby najgorszą zbrodnię miał na sumieniu jako obywatel nowej osady będzie tu bezpieczny. Zbiegło się wielu rzezimieszków, którzy byli wierni nowemu królowi. Szybko zbudowano mury i doprowadzono do miasta wodę. Jedynym problemem w mieście był brak kobiet.

Zobacz: mit o porwaniu Sabinek

Artykuł Powstanie Rzymu pochodzi z serwisu Starożytność - opis epoki, mity, filozofowie, streszczenia.

Janus – duch drzwi i bram, wejść, przejść i wyjść. Bóstwo końca i początku. Później czczony jako źródło wszechrzeczy, czyli stwórca także bogów i ludzi.

Jowisz (Jupiter) – podobny do Zeusa. Głównie bóg światłości. Poświęcone mu były idy każdego miesiąca, przypadała na nie pełnia księżyca. Decydował o deszczu i suszy, urodzaju na polach i w winnicach. Używał gromu, który był objawem jego gniewu. Ku jego czci urządzano uroczystości zwane Triumfami. Były aktem najwyższego uwielbienia dla patrona narodu, dawcy zwycięstw i chwały. Uroczystość posiadała bogatą oprawę, a kapłani którzy ją odprawiali byli zobowiązani do przestrzegania wielu zakazów.

Mars – bóg wojny, którego przedstawiano z włócznią i wilkiem. Bronił nie tylko granic, a także pól i urodzajów. Jego kapłani – saliowie chodzili odziani w purpurowe tuniki i płaszcze.

Minerwa – jej imię oznaczało myśl, siłę duchową. Była opiekunką sztuk i rzemiosł.

Junona – żona Jowisza. Święto na jej cześć obchodzono w marcu i zwano je Matronaliami. Opiekowała się żonami, matkami i małżeństwami.

Terminus – bóg miedzy i granic, bóstwo chłopskie, pilnował kamieni granicznych. Składano mu ofiary z mleka, owoców i miodu.

Bóstwa domowe i zmarłych:

Orcus był krainą zmarłych, którą zamieszkiwały duchy manes. Święta ku czci zmarłych obchodzono 21 lutego i nazywano je Feraliami oraz w połowie maja – Lemuria, wierzono, że dusze wychodzą wtedy z grobów i błądzą po świecie w postaci upiorów (lemurów).

Junny i geniusze – opiekowały się kobietami i mężczyznami.

Lary i penaty – dobroczynne bóstwa ogniska domowego.

Westali – 6 kapłanek opiekunek państwa. Zajmowały się utrzymywaniem ognia w świątyni Westy.

Bóstwa ziemi, pól, lasów i źródeł:

Mater, Tellus Mater, Dea Dia – prastara bogini pola uprawnego, która pozwalała ziemi rodzić plony, a ziarnu kiełkować. Jej kultem zajmowało się 12 braci rolnych. Uroczystości na jej cześć przypadały na koniec maja i trwały trzy dni. W darze składano jej głównie wino i kadzidła.

Ops – opiekunka żniw.

Flora – opiekunka kwiatów i radości wiosennej.

Saturn – bóg zasiewów.

Faunus – bóg lasów, dobry duch leśnych gąszczy.

Pales – opiekował się bydłem i pasterzami.

Neptun – dowodził bóstwami wód.

Zobacz też:

Bogowie greccy

Artykuł Bogowie rzymscy pochodzi z serwisu Starożytność - opis epoki, mity, filozofowie, streszczenia.

Po podbiciu Grecji przez Rzymian przejęli oni kulturę kraju bardziej rozwiniętego, stąd wiele podobieństw w obu mitologiach. Wyobraźnia Rzymian wyczerpywała się na personifikowaniu rzeczywistości i wynajdywaniu coraz liczniejszych bóstw opiekuńczych. Właściwie zostały zmienione tylko nazwy bóstw z greckich na łacińskie. Oryginalne mity rzymskie są nieliczne, związane z założeniem Rzymu i herosami latyńskimi. Ich źródłem była często także poezja grecka, np. Homer. Mity rzymskie są zatem uzupełnieniem mitów greckich.

Charakterystyczną cechą religii rzymskiej jest ogrom występujących w niej personifikacji, czyli uosabiających pojęć moralnych, uczuć, ludzkich pragnień itp. Np. ax -pokój, virtus- dzielność, concordia- zgoda.

Mitologia rzymska = streszczenia mitów rzymskich

Wędrówki Eneasza

Eneasz był jednym z niewielu Trojańczyków, który przeżył wojnę trojańską i oblężenie miasta.  Ocalał też  jego stary  ojciec Anchizes i małym synek Askaniuszem, którego prowadził za rękę … ZOBACZ

Powstanie Rzymu

Syn Eneasza Askanius założył własne miasto – Alba Longa. Ostatni z jego dynastii Prokas miał dwóch synów Numitora i Amuliusa. Numitor był starszy więc objął władzę  po ojcu. Jego brat jednak … ZOBACZ

Porwanie Sabinek

Rzym był zamieszkiwany przez króla Remusa i jego żołnierzy (rzezimieszków, których do osiedlenia się w mieście zachęciła amnestia). Mężczyznom brakowało kobiet, więc Romulus postanowił … ZOBACZ

Artykuł Mitologia rzymska pochodzi z serwisu Starożytność - opis epoki, mity, filozofowie, streszczenia.

Filozofia (phileo– miłować, sophia– mądrość – umiłowanie mądrości), to wiedza dążąca do poznania bytu i myślenia oraz najogólniejszych praw rządzących człowiekiem, społeczeństwem, przyrodą. Starożytni próbowali odpowiedzieć sobie na egzystencjalne pytania, początki były skromne – poszukiwano jednej zasady świata, która tłumaczyłaby jego chaotyczne bogactwo. Filozofów często nazywano mędrcami, gdyż to właśnie z rozumu czerpali swoją wiedzę.

Powstanie filozofii greckiej określa się na przełom VII i VI w p.n.e. Pierwszy raz tego terminu użył Pitagoras.

Filozofowie – miłośnicy mądrości.

Twórcą filozofii jest Sokrates.

Delfy – świątynia grecka.

V w. p.n.e. – szczyt rozwoju państw i miast greckich.

Działy filozofii

• estetyka – nauka o pięknie
• etyka – nauka o zasadach moralnych
• logika – nauka poprawnego myślenia
• metafizyka – nauka o podstawach mitu
• psychologia – nauka o duszy

Filozofia grecka i rzymska

Okresy w dziejach filozofii starożytnej

Do podstawowych systemów filozoficznych stworzonych przez Greków, chociaż nie jednych w tym czasie zaliczamy

STOICYZM – filozofia  zapoczątkowana w III w. p.n.e. w Atenach przez Greka Zenona z Kioton. Uznawała za najważniejsze i jedyne dobro cnotę pojmowaną jako życie zgodne z zasadami rozumu i prawami wszechświata (wewnętrzna równowaga). Życie takie pozwala człowiekowi – poprzez rozumowe opanowanie afektów i namiętności – uniezależnić się od zewnętrznych okoliczności i osiągnąć ideał mędrca oraz prawdziwą wolność. To umiejętność zachowania spokoju wewnętrznego i hartu ducha w trudnych sytuacjach życiowych. Człowiek powinien zarówno w szczęściu, jak i w rozpaczy zachować spokój. Uznawali materię i poznanie rozumowe. Twierdzili, że należy wyrzec się dóbr przemijających i żyć w zgodzie z naturą gdyż jest rozumna, harmonijna i boska. Mędrzec ceni tylko cnotę, potępia zło i jest obojętny wobec bogactwa, siły, urody, zaszczytów. Filozofię stoicką cechowała surowa powaga, trzeźwość, rygoryzm.

Filozofia stoicka głosiła te same założenia co chrześcijańska, gdyż wyróżniała 4 cnoty kardynalne:

• roztropność – mądrość
• sprawiedliwość – dzielność
• umiar – umiarkowanie
• rozum – sprawiedliwość

Stoicy głosili:

• zgodność natury z rozumem,
• byli materialistami – wszystko jest cielesne
• wszystko dzieje się zgodnie z naturą, nic nie jest przypadkowe
• człowiek ma świadomość i wiedzę na temat świata, w którym żyje
• człowiek jest wewnętrznie wolny, ale większość rzeczy świata zewnętrznego od niego nie zależy
• w sferze myśli człowiek jest panem samego siebie
• aby osiągnąć szczęście człowiek powinien być czujny, aby nie rozwinęło się  w nim zło, ma w sobie twierdzę, czyli wie co jest dobre a co złe, więc może rozwijać w sobie dobro
• najważniejsze są wartości materialne, etyczne, duchowe, a nie materialne

WNIOSEK: filozofia stoicka jest podobna do chrześcijańskiej.

Seneka i Marek Aureliusz należą do młodszej szkoły stoickiej. Marek napisał: Wejdź w siebie. Tę cechę ma wola rozumna, że czuje zadowolenie wewnętrzne, gdy postępuje sprawiedliwie i przez to samowolna jest od niepokoju. Odbiegali od pierwotnego materializmu, ograniczyli filozofię stoicką wyłącznie do etyki i mądrości życiowej. Stoikiem był także Epiklet, który napisał: Trzymaj krótko na wodzy swe namiętności, by się stały biczem smagającym po ciebie. Do dziś w naszym języku funkcjonuje popularny zwrot stoicki spokój.

EPIKUREIZM – twórcą kierunku jest Epikur z Samos, który twierdził, że aby odnaleźć szczęście należy korzystać z życia, co nie jest równoznaczne z rozpustą. Najważniejsze jest szczęście indywidualne człowieka, które mógł osiągnąć jedynie człowiek mądry i sprawiedliwy. Wyznawano zasadę: Jedynym dobrem  jest przyjemność, a brak bólu. Warunkiem do szczęścia wystarczającym jest atraksja, czyli brak cierpienia i trosk. Postępowali w myśl zasady carpe diem – chwytaj dzień, ciesz się chwilą, korzystaj z każdego dnia, nie marnuj mijającej chwili. Mawiali: Jesteśmy tylko dotąd, dopóki żyjemy oraz Korzystajmy z życia, bo mija i więcej nie wraca.

Wartości istotne dla epikurejczyków:

• śmierci się nie bać, bo gdy jest śmierć, nas już nie ma,
• nie zajmować się polityką
• wyzwolić w sobie rozumny egoizm
• wyzbyć się troski
• wyeliminować cierpienie.

HEDONIZM – doktryna etyczna według której przyjemność jest jedynym lub najważniejszym dobrem, właściwym celem życia i naczelnym motywem ludzkiego postępowania. Styl życia będący skrajnym odłamem  epikureizmu. Poglądy hedonistyczne głosił Arystyp z Cyreny (435 – 355 r. p.n.e.) uczeń Sokratesa. Uważał, że najwyższą przyjemności jest przyjemność zmysłowa. Zatem celem życia jest jak największa liczba przyjemności cielesnych. Wyznawcą hedonizmu w nieco łagodniejszej formie był Epikur, który uznawał, że człowiek doznaje przyjemności, w momencie gdy nie cierpi, należy zatem unikać bólu i przykrości. Twierdził, że nie należy dążyć do zaspokojenia wszystkich swoich zachcianek, gdyż zwiększą się potrzeby, które trudniej będzie zaspokoić. Należy zatem wybierać przyjemności duchowe.

CYNIZM – twórców tego systemu nazywano filozofami z beczki na cześć najsławniejszego reprezentanta cyników Diogenesa, który zamieszkał w beczce. Ich zdaniem człowiek powinien czuć zadowolenie, gdy osiągnie minimum niezbędne do życia. Majątek i cenne przedmioty przynoszą jedynie strach przed ich utratą. Mędrzec nie powinien liczyć się z powszechnie uznawanymi systemami wartości, największą wartością powinien być dla niego rozum. Drwina z autorytetów, pogardliwe odrzucenie ideałów, brak poszanowania ogólnie przyjętych norm.

SCEPTYCYZM – odrzucenie możliwości uzyskania wiedzy pewnej i uzasadnionej. Należy zachować dystans wobec wszelkich zjawisk. Nie jest możliwe poznanie prawdy, należy powstrzymywać się od wydawania osądów. Najbardziej znanym przedstawicielem tej filozofii jest Pyrron z Elidy, który wprowadził filozofię zwątpienia. Uważał, że prawda jest dla człowieka niedostępna, gdyż ograniczają go możliwości poznawcze.

ZŁOTY ŚRODEK (łac. aurea mediocritas) – złote umiarkowanie, najlepsza pośrednia droga pomiędzy zjawiskami skrajnymi.

PLATONIZM – mądrość źródłem dobra i piękna

SOFISTYKA – argumentowanie polegające na wykorzystaniu wieloznaczności wyrazów i na formułowaniu nielogicznych wniosków.

Sofiści przygotowywali obywateli do życia publicznego przez  nauczanie retoryki, polityki, filozofii i etyki. Twierdzili, że człowiek jest miarą rzeczy, co stało się zasadą relatywizmu teoriopoznawczego (teoria względności poznania). Poznanie ludzkie jest względne, toteż żadne twierdzenie nie jest prawdziwsze od drugiego, może być tylko praktyczniejsze. Uczono obalania argumentów przeciwnika  za pomocą odpowiednio dobranych argumentów, nawet kłamstw. Sofista to człowiek posługujący się fałszywymi przesłankami, udawania fałszywe tezy za pomocą fałszywych argumentów.

Znakomici filozofowie greccy:

Ich poglądy stały się podstawą całej filozofii europejskiej:

Platon

Diogenes z Synopy (412-343 r.p.n.e.) filozof grecki ze szkoły cyników. Uczeń i następca Arystotelesa. Głosił, że człowiekowi do szczęścia wystarczy zaspokojenie jedynie najbardziej elementarnych potrzeb, sam też ograniczał się do minimum.

Filozofia rzymska:

Rzymianie nie stworzyli własnego systemu filozoficznego ale pogłębiali myśli zapoczątkowane przez Greków.

EKLEKTYZM – łączenie w jedną całość różnych, często niespójnych teorii. Przedstawicielem tego nurtu był polityk i pisarz rzymski Cyceron.

SCEPTYCYZM – polegał na odrzuceniu założenia, że możliwe jest poznanie prawdy oraz uzasadnionej i wiarygodnej wiedzy.

Znakomici filozofowie rzymscy:

Seneka

Marek Aureliusz

Teorie filozofów na temat powstania świata:

Anaksymander (ok. 609 – 547 p.n.e) – uważał, że świat powstał z żywiołów.

Anaksymenes (ok.585 – 525 p.n.e.) – uważał, że świat powstał z ruchów powietrza.

Demokryt z Abdery (ok. 460 – ok. 360 p.n.e.) – pierwszy filozof, który stworzył konsekwentny materialistyczny pogląd na świat. Uważał, że świat powstał z niepodzielnych atomów, cząstek (materialne) oraz próżni (niebyt). Liczba atomów jest nieskończona, pozostają w nieustannym ruchu. Na podstawie tego twierdzenia wyróżnił dwa rodzaje wiedzy: prawdziwa, będąca źródłem rozumu i fałszywa, której źródłem są zmysły. Twierdził, że rozumowe poznanie dobra prowadzi do zadowolenia, które objawia się pogodą ducha. Nazywano go śmiejącym się filozofem.

Empedokles (ok.490 – 430 p.n.e) – uznał, że są cztery zasady świata zwane też żywiołami, pierwiastkami: ziemia, woda, ogień, powietrze. Uważał, że każdy spośród czterech elementów występuje w każdej rzeczy, różnica występuje w proporcjach występowania pierwiastków.

Epikur z Samos (341 – 270 p.n.e.) – był filozofem materialistą. Około 307 r. p.n.e. założył szkołę w Atenach, gdzie do końca życia prowadził wykłady i dyskusje z uczniami, wywierał wielki wpływ na swoich współczesnych. Był twórcą kierunku zwanego epikureizmem zakładającego, że szczęście może zapewnić człowiekowi tylko spokój (ataraksja), płynący z niezakłóconego troskami życia w zamkniętym gronie przyjaciół, pośród biesiad i dyskusji filozoficznych. Głosił zasadę: carpe diem – chwytaj dzień, ciesz się chwilą. Zasada ta mówiła, że należy cieszyć się życiem korzystać z jego radości, bo dobro to przyjemność, czyli brak bólu – epikureizm. Na fontannie w swojej szkole kazał napisać: Gościu, tutaj będzie ci dobrze, tutaj najwyższym dobrem jest przyjemność. Jego inne znane powiedzenie to: Trzeba wyzwolić się ze strachu bogów i śmierci, Straszną rzeczą jest konieczność, ale nie ma żadnej konieczności żyć w konieczności. Bezmyślnych wyzwala ze smutków czas, mądrych – logika.

Heraklit z Efezu (ok. 540 – 480 p.n.e.) – filozof zmiany i ruchu pochodzący z rodziny królewskiej. Uważał, że świat powstał z ognia, wszystko jest bardzo zmienne. Jego teoria o ogniu wzięła się z dynamiki tego żywiołu, wynikała z nieustannej walki przeciwieństw. Był zwolennikiem poznawania przez zmysły, twierdził że świat jest jeden i nie został stworzony przez żadnego z bogów ani przez żadnego z ludzi, lecz był jeden i będzie wiecznie żyjącym ogniem, który według miary zapala się i według miary gaśnie. Źródłem poznania miała być dusza ludzka stanowiąca część kosmosu. Nie ma zatem potrzeby przeprowadzania badań i osiągania wysokiego poziomu wiedzy. Aby poznać prawdy wystarczy poznać samego siebie. To on powiedział: Panta rhei, czyli Wszystko płynie oraz Nie można dwa razy wejść do tej samej wody.

Tales z Miletu (ok. 620 – ok. 540r. p.n.e.) – pierwszy mędrzec, opierał się na niewielu wiadomościach z dziedziny przyrody, próbował odpowiedzieć na zasadnicze pytania: jaka jest ostateczna przyczyna wszechrzeczy. Filozof przyrody i natury. Uważał, że świat powstał z wody, z której narodziły się inne pierwiastki (żywioły).

Ksenofanes – uważał, że wszystko powstało z ziemi i w końcu się w nią obróci.

Pitagoras (ok. 572 – ok. 497r. p.n.e.) matematyk grecki (twierdzenie Pitagorasa), filozof (wędrówka dusz), prekursor idealizmu platońskiego. Założył szkołę – związek religijny, zwany pitagorejskim. Powoływali się na niego pitagorejczycy, którzy zasady świata dopatrywali się w liczbach. Na podstawie przekonania założyli, że forma kuli jest doskonała. Twierdzili, że ziemia jest kulista. W środku świata płonie płomień, dookoła którego krążą ciała niebieskie. Z ognia czerpią swój blask, a w czasie obrotu wydają tony muzyczne. Jest to tzw. harmonia sfer.

Wnioski, czyli czego możemy nauczyć się od starożytnych:

• akceptacja losu (dary losu to zarówno szczęście, jak również nieszczęścia),
• czerpania radości z życia (epikureizm)
• odpowiedzialność za własne czyny, życie zgodne z naturą (stoicyzm)
• mądrość życiowa (świadomość, że człowiek jest panem samego siebie)
• świadomość, że wartości duchowe  są ważniejsze od materialnych.

Słynne myśli filozofów greckich

Wszystko płynie (gr. panta rhei) HERAKLIT – kreślenie filozoficznej zasady zmienności i względności we Wszechświecie. Heraklit twierdzi, że nie ma rzeczy o stałych właściwościach. Nie ma bytu, jest tylko stawanie się.

Liczba jest zasadą świata PITAGORAS – Pitagorejczycy wyrażali przekonanie, że  liczby rządzą światem. Zauważyli, że różne zjawiska w świecie da się sprowadzić do relacji liczbowych.

Wszystkich rzeczy miarą jest człowiek PITAGORAS – Zasada stawiająca  osobę ludzką w centralnym punkcie odniesienia w epistemologii. W etyce współcześnie nazywa się ona normą personalistyczną.

Wiem, że nic nie wiem SOKRATES – Słowa te oznaczają świadomość, że jeśli czegoś nie wiem, tzn., że posiadam wiedzę o własnej niewiedzy.

W sobie sam każdy nosi swój skarb – SOKRATES

Co dobrem to jest i piękne PLATON – Wszystko co jest dobre i słuszne jest piękne, czyli każdy dobry uczynek pomaga nam zrozumieć idee dobra i uczy postępować rozumnie w życiu prywatnym lub publicznym.

Szczęście jest najważniejszym dobrem i tym co moralnie najpiękniejsze ARYSTOTELES

Człowiek z natury jest istotą społeczną ARYSTOTELES

Przyjemność jest początkiem i celem życia szczęśliwego EPIKUR

Śmierć wcale nas nie dotyczy: gdy istniejemy śmierci nie ma, gdy śmierć przychodzi nas już nie ma EPIKUR

Artykuł Filozofia grecka i rzymska pochodzi z serwisu Starożytność - opis epoki, mity, filozofowie, streszczenia.

Kulturę grecką poprzedzała kultura minojska, która rozwijała się na Krecie od początku II tysiąclecia p.n.e. Jej największym zabytkiem jest pałac królewski w Knossos. Zgodnie z legendą jego budowniczym był Dedal, który zbudował labirynt na prośbę króla Minosa. Kultura przestała się rozwijać w skutek najazdu Achajów, około 1400r. p.n.e. Achajowie byli potomkami plemion greckich i około XVI w. p.n.e. stworzyli kulturę mykeńską, którą cechowała prostota i surowość. Kultura ta upadła około XII w. p.n.e. w skutek najazdu Dorów. Przez następne stulecia kultura stopniowo upadało, stąd okres ten nazywamy Wiekami Ciemnymi.

Sztuka i życie w Grecji:

Starożytna sztuka grecka wyróżniała się konsekwencją w rozwoju. Zwykle mówiąc o niej wyróżniamy dwa style:

• kultura jońska – bardzo bogata, swobodna, indywidualna, lekka i majestatyczna,
• kultura dorycka – mniej swobodna, ciężka, rygorystyczna konstrukcja, powaga, dostojność i surowość.

Sztuka grecka opierała się na harmonii piękna, spokoju i słońca. Podobnie wyobrażamy sobie życie starożytnych Greków: pogodne i nietrudne, bez upału, wygodne dzięki niewolnikom i kobietom. Cierpienia miłosne uznawano za wstydliwą dolegliwość. Grekom nie groziła śmierć i starość, gdyż umierali młodo, a po śmierci czekali na nich bogowie. Bardziej nudzili się niż cierpieli – tak opisuje życie sprawiedliwego Ateńczyka Andrzej Banach. Ten obraz wyczytamy z dzieł Homera i Sofoklesa, nie jest on jednak pełny, gdyż obok Ateńczyków toczyło się również pełne kłótni i wojen życie.

Uważano, że zadaniem artysty nie jest tworzenie czegoś nowego, lecz odtwarzanie i naśladowanie rzeczywistości – mimezis. Tworząc wzorowano się zatem na przyrodzie, a wśród niej najpiękniejszy był człowiek.

Kultura a literatura w Grecji:

Kultura i literatura kojarzy się nam nieodparcie z Atenami. Dzieję się tak dlatego, że w Atenach zrealizował się w V i IV w. p.n.e. tzw. złoty wiek ludzkości. Właśnie tam i wtedy nastąpił rozkwit filozofii, niezwykłą harmonię osiągnęły rzeźba i architektura, powstały najważniejsze dokonania dramatu i teatru, zrealizował się nieosiągalny później ideał ustroju społecznego – demokracja ateńska. Jedną z najdoskonalszych budowli z tamtych czasów jest Akropol.

Wenus z Milo
Źródło: http://cudaswiata.wordpress.com/2009/08/05/wenus-z-milo-afrodyta-z-melos/ (stan na: 16.12.2010)

Słynni rzeźbiarze greccy:

• Fidiasz – Atena Partenos, Atena Promachos, Zeus Olimpijski
• Myron – Dyskobol, Atena, Marsjasz
• Skopas – Bachantka
• Praksyteles – Hermes z Dionizosem, Afrodyta z Knidos
• Lizyp – Apoxymenos, Odpoczywający Herakles
• działa anonimowe – Wenus z Milo, Nike z Samotraki
• płaskorzeźby Ołtarza Pergamońskiego

Grecja nie miała jednak nigdy jednolitego organizmu państwowego przez istnienie licznych państw-miast (polis). Dorobek literatury greckiej obejmuje poetów z całej Hellady, od wybrzeży Azji Mniejszej do południowej Itaki.

Demokracja ateńska:

Opierała się na rządach ludowych. Pełne prawa obywatelskie mieli wszyscy wolno urodzeni obywatele płci męskiej, musieli być także pełnoletni. Z nich składało się zgromadzenie ludowe, które podejmowało uchwały realizowane potem przez wybieranych drogą losową urzędników. Grecy musieli się jednoczyć z przyczyn militarnych, aby skuteczniej się bronić. Państwo dbało nie tylko o gospodarczą i polityczną pomyślność obywateli, ale także o rozwój kultury. W złotym wieku kultury ateńskiej, czyli w czasach Peryklesa uboższym obywatelom wypłacano specjalny zasiłek na udział w spektaklach teatralnych, wynagradzając im w ten sposób czas, który mogliby przeznaczyć na pracę.

Język w starożytnej Grecji:

Greka należała do rodziny języków indoeuropejskich i dzieli się ją na wiele grup dialektycznych. Do najważniejszych z nich należą dialekty:

• Dorycki – Sparta, Korynt, Rodos
• Eolski – Beocja, wyspa Lesbos, Eolida
• Joński – małoazjatycka Jonia
• Attycki – Ateny

Początki Rzymu:

Zgodnie z legendą Rzym założyło dwóch braci: Romulus i Remus. Byli synami boga wojny Mars, których zazdrosny wuj wrzucił do rzeki Tybru. Dzieci uratowali  od śmierci pasterze, a wykarmiła je wilczyca, która do dnia dzisiejszego pozostaje symbolem Rzymu. Rzym został założony prawdopodobnie w VIII w. p.n.e. Dzieje tego państwa dzieli się na trzy epoki:

• okres królewski, do V w.p.n.e.
• okres republiki, do 31 r.n.e
• okres cesarstwa do V w.n.e.

Rzym podbił Grecję w IV w. p.n.e., ale kultura grecka podbiła Rzymian. Około roku 200 p.n.e. Rzymianie władali już całą Italią, a w I w. p.n.e całym światem śródziemnomorskim. Imperium Rzymskie łączyło ze sobą trzy różne kontynenty i osiągnęło szczyt swojej wielkości. Najsłynniejszym wodzem rzymskim był Juliusz Cezar (101 – 44 r.p.n.e.).

Cztery wieki ludzkości w Rzymie:

Rzymianie już w czasach starożytnych dokonali podziału swojej twórczości na różne etapy. W poniższej tabeli znajduje się ich zestawienie:

Kult cezarów w Rzymie:

W Rzymie oddawano cześć boską panującemu władcy. Gdy zmarł cezar, w drodze uchwały senatu stawał się bóstwem. Kult cezarów objawiał się stawianiem władcom pomników jeszcze za ich życia, śmierć miały poprzedzać znaki na niebie, a w czasie składania na stosie na niebie pojawiała się kometa.

Sztuka w Rzymie:

Partenon w Atenach
Źródło: Partenon [online]. Wikipedia : wolna encyklopedia, 2010-12-14 21:57Z [dostęp: 2010-12-16 22:24Z]. Dostępny w Internecie: http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Partenon&oldid=24319392

Rzymianie kopiowali wprost oraz czerpali różne wzory ze sztuki greckiej. Istniały jednak pewne elementy typowe dla sztuki Rzymu, np. kolumny i łuki triumfalne, sklepienia i kopuły oraz podziemne krypty. Najważniejszą częścią miasta było forum, gdzie znajdowały się najważniejsze budowle. Budowano wspaniałe amfiteatry, najbardziej znane do dziś pozostaje Koloseum. Inne znane budowle to Panteon i Forum Romanum. Najsłynniejszą rzeźbą jest posąg cesarza Marka Aureliusza. Rzeźby były realistyczne i przedstawiały szczegółowo anatomię człowieka. Malowano na tynku, marmurze i deskach. Kolorową mozaiką ozdabiano ściany domów i podłogi. Rzymianie budowali:

• łaźnie – termy Karakali i Domicjana
• cyrki – Circus Maximus
• łuk triumfalny –  Tytusa czy Trajana
• kolumny – Trajana, Marak Aureliusza
• świątynie – Westy, Fortuny Wirilis, Partenon.

Artykuł Sztuka Grecji i Rzymu pochodzi z serwisu Starożytność - opis epoki, mity, filozofowie, streszczenia.